Transcendent Policy

Transcendent Policy

کارکرد های اصالی عرف و فهم عرفی در سیاست با نگاهی به فقه شعیه

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD student, Department of Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Associate Professor, Department of Political Science, Faculty of Law, Theology and Political Science, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Political Science, Qom Branch, Islamic Azad University, Qom, Iran
Abstract
یکی از مسائل کاربردی در علم اصول،عرف وسیره عقلا است. از این مسئله در علم اصول،بیش از هر مساله دیگری استفاده می شود درحالیکه در علم فقه از عرف وسیره عقلا به آن اندازه،استفاده نمی شود.در علم فقه علیرغم آنکه استدلال به عرف وسیره،درمسائل فقهی مانندمعاملات،رایج است و باتوجه به کاسته شدن اعتبار ادله ای مثل اجماع منقول،شهرت یاعمل مشهور به خبرضعیف،دایره اعتبار و استدلال به آن در مرتکزات فقهی،گسترش یافته است،نگاه کاربردی و جامع به آن صورت نگرفته است.یکی از عرصه های مهمی که،استفاده از عرف و میزان قلمروی آن،یا مغفول مانده ویا نگاه حداقلی به آن صورت گرفته است عرصه سیاست و ساختار سیاسی می باشد.از این رو سوالی که در این پژوهش مطرح است مرتبط به نقش اصالی عرف در سیاست و ساختار آن با رویکردی فقهی-استدلالی می باشد.در نوشتار حاضر بعد از بیان ادله حجیت عرف وسیره،به اثبات نقش و کارکردهای اصالی عرف وسیره عرفی،درسیاست وساختار سیاسی بانگاه به فقه وادله فقه،خواهیم پرداخت که درنتیجه مواردی مانند تشکیل حکومت،حاکمیت ملی،بیعت، انتخابات،شورا وامربه معروف ونهی ازمنکر،ازجمله کارکردهای مهم و اصالی عرف در سیاست و فقه سیاسی خواهند بود.
Keywords

قرآن کریم.
 نهجالبالغه.
آصفی، محمدمهدی )3131(. مبانی نظری حکومت اسالمی. ترجمه محمد سپهری. تهران: نشر مجمع جهانی تقریب مذاهب
اسالمی.
ابن منظور، محمدبن مکرم )3131ق(. لسان العرب. قم: نشر ادب الحوزه، ج.1
احمد ابن فارس )3111ق(. معجم مقاییس اللغه. تحقیق عبدالسالم محمد هارون. قم: مکتبه االکالم االسالمی، ج.1
اصفهانی، راغب )3131ق(. معجم مفردات الفاظ القرآن. تحقیق ندیم مرعشلی. مطبعه التقدم العربی.
ایزدهی، سیدسجاد )3133(. نظارت بر قدرت در فقه سیاسی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسالمی، چاپ دوم.
بهادری جهرمی، علی؛ شعبانپور، رسول )3131(. نقش عرف در قانونگذاری حقوق اسالمی. مطالعات حقوقی دولت اسالمی،
.)1(1
پاشاصالح، علی )3131(. فرهنگنامه صالح )فشرده از اصطالحات حقوقی، سیاسی، اقتصادی(. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
پورفرد، مسعود )3131(. مردمساالری دینی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسالمی.
جعفری لنگرودی، محمد )3131(. ترمینولوژی حقوق. تهران: انتشارات گنج دانش، چاپ پنجم.
جعفری لنگرودی، محمدجعفر )3131(. مکتبهای حقوقی در اسالم. تهران: نشر گنج دانش، چاپ دوم.
جوان آراسته، حسین )3131(. مبانی حاکمیت در قانون اساسی. حکومت اسالمی، 6)1(.
جوان آراسته، حسین )3131(. مبانی حاکمیت در قانون اساسی جمهوری اسالمی. قم: نشر دبیرخانه مجلس خبرگان رهبری.
خمینی، سید روحالله )3131(. الرسائل. بیجا: موسسه اسماعیلیان، ج.1
زحیلی، وهبه )3133ق(. العرف و العده. دمشق: نشر دارالمکتبی.
ّ سجادی، عبدالقیوم )3133(. بدراندیشه سیاسیاسالم.
مبانی تحز تهران: موسسه بوستان کتاب، چاپ دوم.
سعدی، محمدجواد )3131(. جایگاه عرف در استنباط احکام شرعی. تهران: انتشارات سبز رایان گستر.
شاطبی، ابواسحاق )بیتا(. الموافقات فی اصول الشریعه. بیروت: نشر دارالمعرفه، ج.1-3
شریعتی، روحالله )3133(. قواعد فقه سیاسی. تهران: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسالمی.
صدر، محمدباقر )3131ق(. دروس فی علم االصول. موسسه النشر االسالمی، ج.3
صدر، محمدباقر )بیتا(. االسالم یقود الحیاه. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسالمی.
صدوق، محمد )3131ق(. من الیحضره الفقیه. قم: دفتر انتشارات اسالمی جامعه، چاپ دوم، ج.1
صورت مشروح مذاکرات قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران. تهران: اداره کل امور فرهنگی مجلس، .3161
ضیاییفر، سعید )3133(. جایگاه مبانی کالمی در اجتهاد. قم: بوستان کتاب.
عاملی، محمدبن مکی )شهید اول( )3131(. القوائد و الفوائد. قم: مکتبه الداوری، ج.3
کارکردهای‌اصالی‌عرف‌و‌فهم‌عرفی‌در‌سیاست‌و‌ساختار... 111
علیدوست، ابوالقاسم )3133(. فقه و عرف. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسالمی.
علیدوست، ابوالقاسم )3131(. مصادر فقه )عقل و عرف(. قم: مرکز بینالمللی ترجمه و نشر المصطفی.
علیدوست، ابوالقاسم )3131(. فقه و عرف. تهران: سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسالمی، ج.1
عمید، حسن )3113(. فرهنگعمید. تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ سیزدهم.
فیاض، محمداسحاق )3131ق(. محاضرات فی اصول الفقه. قم: نشر دارالهادی للمطبوعات، چاپ سوم، ج.3
قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران.
کاتوزیان، ناصر )3133(. فلسفه علم حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار، ج.3
کافی، مجید )3131(. نقش عقل متعارف در پارادایم اسالمی علوم اجتماعی. روششناسی علوم انسانی، 11)33(.
کلینی، محمدبن یعقوب )3161(. الکافی. تهران: دارالکتاب االسالمیه، چاپ چهارم، ج.3
کلینی، محمدبن یعقوب )3113ق(. االصول من الکافی. الطبعه الرابعه، دارالتعارف، دارصعب، ج.3
مجلسی، محمدباقر )3111ق(. بحار االنوار. بیروت: داراالحیاء للتراث العربی، ج.31
محمدی، ابوالحسن )3133(. مبانی استنباط حقوق اسالمی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ بیست و ششم.
محمدی، ابوالحسن )3131(. مبانی استنباط حقوق اسالمی. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، چاپ بیست و ششم.
مصباح یزدی، محمدتقی )3131(. حقوق و سیاست در قرآن. قم: موسسه آموزشی- پژوهشی امام خمینی.
مکارم شیرازی، ناصر )3133(. تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب االسالمیه، چاپ سی و ششم، ج.11
مکارم شیرازی، ناصر )3113ق(. دائرةالمعارف فقه مقارن. قم: انتشارات مدرسه امام علی بن ابیطالب)ع(، ج.3
ملکزاده، محمد )3131(. مبانی دینی قانون اساسی جمهوری اسالمی ایران. تهران: انتشارات مرکز اسناد اسالمی.
نایینی، محمدحسین )3163(. تنبیه االمه و تنزیه المله. تهران: نشر شرکتهای انتشار، چاپ هشتم.
نجویمان، حسین )3113(. زمینه حقوق تطبیقی در نظامهای حقوقی.کتابفروشی جعفری.
واسعی، سید محمد )3133(. فقه و عرف. قبسات، شماره .36-31
واسعی، سید محمد )3131(. جایگاه عرف در فقه. تهران: نشر کانون اندیشه جوان.
هاشمی شاهرودی، سید محمود )3131(. فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بیت)ع(. قم: موسسه دائرهالمعارففقه اسالمی، ج.1
هاشمی شاهرودی، محمود )3111ق(. بحوث فی علم االصول. قم: المجمع العلمی للشهید الصدر، ج.1