سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

دولت شکننده‌ و حقوق‌ شهروندی: تحلیلی‌بر ابعاد شکنندگی دولت و ‌بحران شهروندی در عراق جدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، هرمزگان؛ و عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران.
10.22034/sm.2025.1975888.1979
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه میان دولت و شهروندی در عراق جدید است. وضعیت شهروندی در عراق جدید حکایت از آن دارد که ناتوانی دولت در تامین حقوق‌ شهروندی، منجربه ‌ایجاد گسست میان دولت و شهروندان شده است. تحقیق پیش‌رو با طرح
این پرسش که چگونه شکنندگی دولت منجربه بحران شهروندی در عراق شده است؟ و اینکه راهکارهای خروج از این وضعیت چیست؟ به دنبال بررسی رابطه میان شکنندگی دولت و بحران شهروندی است. یافته‌های تحقیق که با روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، نشان می‌دهد که دولت عراق به علت فساد نهادینه شده، وضعیت نامناسب اقتصادی و معیشتی، تورم بالا، بیکاری و آوارگی شهروندان، وجود داعش، زیاده‌خواهی جریانات و احزاب، در وضعیتی شکننده قرار گرفته است. این وضعیت منجربه ناکارآمدی دولت و در نتیجه زیر سوال رفتن مشروعیت دولت در جامعه شده و دولت نتوانسته نقش حمایتی خود را به عنوان نهاد حامی در تأمین حقوق شهروندان ایفا کند. همزمان شهروندان نیز بدلیل ناتوانی دولت در تأمین امنیت و فراهم آوردن بسترهای مناسب توسعه، از ایفای نقش همیاری در حمایت از دولت بازمانده‌اند. بنابراین، وضعیت شهروندی در این کشور با بحران مواجه شده است. برای حل این مسأله لازم است در گام اول دولت مقتدر و کارآمد و توسعه‌گرایی تشکیل شود که فرصت‌های برابر را برای همه گروه‌ها و اقشار جامعه فراهم کند. همچنین ایجاد مکانیسم‌های مناسب برای تضمین حقوق شهروندی بدون تبعیض، ازجمله اقدامات ضروری است که از تضییع حقوق شهروندان جلوگیری می‌کند. از سوی دیگر، ایجاد سازوکارهای لازم با تکیه بر ظرفیت‌های قانونی در تحقق شهروندی بدور از نگاه طایفه‌گرایی و فرقه‌پرستی و وابستگی به هویت‌های فرعی است، تا جامعه‌ای شهروندمدار تحقق یابد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Fragile State and Citizenship Rights:An Analysis of State Fragility Dimensions andthe Citizenship Crisis in the New Iraq

نویسنده English

Hemmat Badrabadi
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Hormozgan University of Medical Sciences, Hormozgan ; and member of the Political Studies Association of the Seminary, Qom, Iran
چکیده English

This study examines the relationship between the state and citizenship in the new Iraq. The status of citizenship in the new Iraq indicates that the state’s inability to secure citizens’ rights has resulted in a rupture between the state and its citizens. Addressing the questions of how state fragility has led to a citizenship crisis in Iraq
and what solutions exist to resolve this situation, the present research investigates the relationship between
state fragility and the citizenship crisis. Findings from this descriptive-analytical study reveal that the Iraqi
state exists in a fragile condition due to institutionalized corruption, unfavorable economic and livelihood conditions, high inflation, unemployment, displacement of citizens, the presence of ISIS, and the overreach
of political factions and parties. This fragility has resulted in state inefficiency, thereby undermining governmental legitimacy in society and preventing the state from fulfilling its supportive role as a guardian institution in securing citizens’ rights. Concurrently, citizens have been unable to collaborate in supporting
the state due to governmental failure to ensure security and create conducive development frameworks. Consequently, the status of citizenship in this country faces a crisis. Resolving this issue necessitates, first, establishing a strong, efficient, and development-oriented state that provides equal opportunities for all societal groups and strata. Additionally, implementing appropriate mechanisms to guarantee non-discriminatory citizenship rights is essential to prevent rights violations. Furthermore, establishing necessary legal frameworks—relying on statutory capacities to realize citizenship devoid of tribalism, sectarian bias, and
sub-identity dependencies—is imperative to achieve a citizen-centric society.

کلیدواژه‌ها English

Iraq
State
Citizenship rights
Fragile state
احمد محمد، ایمن (2013). الفساد والمسائلة فی العراق. بغداد: مؤسسة فریدریش إیبرت، مکتب الاردن و العراق.
پوجی، جان فرانکو (1377). تکوین دولت مدرن. ترجمه بهزاد باشی. تهران: آگه.
رابتسون، رونالد (1385). جهانی شدن، تئوری‌های اجتماعی و فرهنگ جهانی. ترجمه کمال پولادی. تهران: نشر ثالث.
رواشدی، عبدالرحمن و همکاران (2012). العرب السنة فی العراق. مکتبة الطریق العلم.
ریناد، منصور (2017). الطائفیة فی العراق صراع بین الهویة و سیاسات القضیة. ترجمه مصطفى الفقی. معهد العالم للدراسات.
طاهر حمود، علی (1397). اخگر گداخته حکومت. ترجمه حسین مرکبی. اصفهان: نشر آرما.
فالکس، کیت (1381). شهروندی. ترجمه محمدتقی دلفروز. تهران: نشر کویر.
فولر، گراهام؛ فرانکه، رِند رحیم (1388). شیعیان عراق. ترجمه خدیجه تبریزی. شیعه‌شناسی، شماره 6.
قانون اساسی عراق.
قوام، عبدالعلی (1380). موقعیت دولت و شهروندان در عصر جهانی شدن. سیاست خارجی، 15(2).
گلچین، علی؛ امیری مقدم، رضا (1397). جامعه‌شناسی امنیتی در عراق. تهران: دانشگاه اطلاعات و امنیت ملی.
لینکلیتر، آندرو (1385). نظریه هنجار گذار و آینده نظم جهانی. ترجمه لیلا سازگار. تهران: وزارت امورخارجه.
المؤشر العربی 2022: هموم اقتصادیة وتوق للدیمقراطیة ورفض للتطبیع للمرکز العربی للأبحاث و دراسة السیاسات 2022 قطر. قابل دسترس در:
نش، کیت (1399). جامعه‌شناسی سیاسی معاصر. مترجم محمدتقی دلفروز. تهران: نشر کویر.
نکاست، اسحاق (1387). شیعیان در جهان عرب مدرن. مترجم ارسلان قربانی. تهران: دانشگاه امام صادق(ع)؛ پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
یزدان فام، محمود (1390). چشم‌انداز مناسبات نظامی امنیتی عراق و آمریکا. در: چشم‌انداز عراق آینده به اهتمام غلامرضا خسروی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
Freedom House (2003-2019). Freedom in the world.         
URL=https://freedomhouse.org/report/freedom-world
Susan, E.R. (2003). The New National Security Strategy: Focus on Failed States.
URL= https://www.brookings.edu/articles/the-new-national-security-strategy-focus-on-failed-states/
United Nations Development Programme (UNDP) (2014). Iraq Human Development Report 2014. Ministry of Planning and Baytal Hikma Iraq.  
URL= https://hdr.undp.org/system/files/documents/undp-iqiraqnhdr2014-english.pdf