Transcendent Policy

Transcendent Policy

The Position of Shūrā and Shūrācracy in the Thought of the (Iranian) Ahl al-Sunnah

Document Type : Original Article

Authors
Mansour Anbarmoo 1
Majid Tavasoli Roknabadi 2
Jalal Derakhsheh 3
1 Ph.D. Candidate, Department of Political Science, Faculty of Law, Theology, and Political Science, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran.
2 Department of Political Science, Faculty of Law, Theology, and Political Science, SR.C., Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Professor, Department of Political Science, Faculty of Islamic Studies and Political Science, Imam Sadiq University, Tehran, Iran
10.22034/sm.2024.2037278.2223
Abstract
The central concern of this study is to understand the position of Shūrā (consultation) and Shūrācracy within the political thought of the Iranian Ahl al-Sunnah. The relationship between Shūrā and governance has consistently occupied a central place in the discussions of Muslim scholars, giving rise to a wide range of interpretations and theoretical perspectives. In one classification, contemporary theories of Shūrā may be distinguished into two principal categories: the General Theory of Shūrā (Shūrā al-Jamāʿah) and the elitist theory of Shūrā. The General Theory of Shūrā (Shūrācracy) advocates the authoritative nature of consultative governance in contrast to elitist mechanisms centered on an individual ruler or governing institution. As a concept derived from the revealed texts, Shūrā has likewise occupied a prominent position among the Iranian Ahl al-Sunnah, serving as both a theoretical and practical foundation. At the same time, a review of the political and social history of the Iranian Ahl al-Sunnah reveals a spectrum of views and theories advanced by different scholars and intellectual movements, each of which may be classified according to its underlying orientation and its degree of conformity with Shūrācracy. This study seeks to examine the Iranian Sunni interpretation of Shūrā and to evaluate its points of convergence and divergence with the theoretical foundations of Shūrācracy. The principal research question is how, through an examination of the nature and implications of the political reason of the Iranian Ahl al-Sunnah, the theoretical foundations of Shūrācracy may be conceptualized and its relationship to political system-building determined. Employing a qualitative methodology based on thematic analysis, the study analyzes published works, written sources, and available scholarly investigations, complemented by field observations and in-depth interviews with twenty-five Sunni religious and political scholars. The findings indicate that an examination of the concept of Shūrā within the religious culture and political tradition of the Iranian Ahl al-Sunnah gives rise to the theories of the Shūrā of Ulī al-Amr, the Civil Shūrā, the Salafi Shūrā, and Collective Ijtihād (Ijtihād Shūrāʾī). Each of these theories reflects either a maximalist or a minimalist approach to the principles of Shūrācracy (the General Theory of Shūrā).
Keywords
Shūrā
Ahl Sunnah
Iran
General Theory of Shūrā
Shūrā of Ulī al-Amr
Shūrā al-Jamāʿah
Shūrācracy
قرآن کریم.
ابراهیم‌زاده، سامان؛ شریعتی مزینانی، سارا (1396). مکتب قرآن، مومنانی در نوستالوژی امت (مطالعه موردی کردها در ایران). تحقیقات فرهنگی ایران، 10(3): صص۷۷-۹۹.
اعظم‌زاده، منصوره؛ بقالی، هاوژین (1391). تحلیل جامعه‌شناختی سلفی‌گری به‌مثابۀ یکی از منابع هویت‌ساز در کردستان ایران. مطالعات اجتماعی ایران، 6(18).
امینی، حسن (1398). بیانیه‌ها. نشریه راه ما، شماره 23-24.
رسول‌پور، خبات (1392). تبیین جامعه‌شناختی شکل‌گیری جماعت دعوت و اصلاح ایران (اخوان المسلمین) و تحول گفتمانی. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه خوارزمی.
رویکردها و راهکارها (1390). مرامنامه جماعت دعوت و اصلاح ایران. قابل دسترس در: www.Islahweb.ir
سلطانی، عبدالظاهر (1395). اهل سنّت ایران، فرصت‌ها و چالش‌ها. آذربایجان غربی: نشر آراس.
الشاوی، توفیق محمد (1989). الحرکه الاسلامیه: رویه مستقلبیه؛ اوراق فی القد الذاتی. تحریر و تقدیم عبدالله النفیسی. کویت: الصفاء.
الشاوی، توفیق محمد (1993). فقه الشورا و الاستشاره. مصر: دارالوفاء للطیاعه و النشر و التوزیع.
عدالت‌نژاد، سعید (1392). امتناع تاریخی بازگشت به دوران خلافت، درباره وجوه تشابه و تفاوت سلفی‌گری کلاسیک و نوسلفی‌گری. مهرنامه، 5(37).
عنبرمو، منصور (1399). شناخت‌شناسی سلفی‌گری در ایران (مطالعه موردی: بررسی رویکرد جریان‌های مذهبی اهل سنّت کشور). تاریخ اسلام و ایران، 30(47).
فیرحی، داوود (1384). شیعه و دموکراسی مشورتی در ایران. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، 67(516).
فیرحی، داوود (1388). توفیق محمد الشاوی و نظریه عمومی شوری در اسلام. سیاست، 39(1).
فیرحی، داوود (1375). مبانی اندیشه‌های سیاسی اهل سنّت. حکومت اسلامی، شماره 2.
قریشی، جمیل (1399). گونه‌شناسی جریان‌های اسلام‌گرای کردی اهل‌سنّت در دوران پسا انقلاب. پایان‌نامه کارشناسی ارشد. تهران: دانشگاه شهید بهشتی.
مسائلی، مهدی (1402). اطلس توصیفی اهل سنّت ایران، جغرافیا و جریان‌شناسی مذهبی اهل سنّت ایران. تهران: نشر امیرکبیر.
مفتی‌زاده، احمد (20/12/1395). نامه به علمای اهل سنت و مسلمانان آگاه ایرانی. قابل دسترس در: وبسایت مکتب قرآن.
مفتی‌زاده، احمد (1361). نامه‌ها، ۳ شهریور 1361. قابل دسترس در:              www.moftizadeh.com
میراحمدی، منصور (1393). اسلام و دموکراسی مشورتی. تهران: نشر نی.
میرموسوی، علی (1378). تأملی در فقه شورا و مشورت. علوم سیاسی، شماره 4.
نشریه راه ما (نشریه داخلی مکتب قرآن کردستان)، سنندج، شماره 27. قابل دسترس در: http://www.maktabquran7
ویسی، محمود (1401). چرایی، چگونگی و گستره اجتهاد شورایی. حبل المتین، 10(38-39): صص 61-83.
Cook, M. (1981). Activism and Quietism in Islam: the case of the early Murji’a. Islam and power (RLE Politics of Islam). London: Routledge.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2): p. 77-101.
Boyatzis, R.E. (1998). Transforming qualitative information: thematic analysis and code development. Sage.
Transcendent Policy
Volume 13, Issue 4
Autumn 2025
Pages 189-206