انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 The Capacities of the Institution of Wilāyat Faqīh in Confronting the Challenge of Reversibility ظرفیت‌های نهاد ولایت فقیه در مواجهه تقابلی با چالش بازگشت‌پذیری 7 22 737542 10.22034/sm.2023.2005064.2086 FA محسن زواری کارشناسی ارشد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران غلامرضا بهروزی لک استاد، گروه علوم سیاسی، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران Journal Article 2023 06 19 The present study aims to examine the capacities of the institution of Wilāyat Faqīh in confronting the challenge of the reversibility of the system of Wilāyat Faqīh. The central issue is that every political system, particularly ideological systems, is susceptible to deviation from and reversion to its foundational principles, objectives, and values; consequently, such systems require stable mechanisms to safeguard their identity and functionality. This research employs a descriptive-analytical method. The findings indicate that ijtihād grounded in the requirements of time and place, Wilāyah Muṭlaqah Faqīh (the Absolute Guardianship of the Jurist), the authority to issue ḥukm ḥukūmatī (governmental decrees), and the institutional function of monitoring and safeguarding the goals and values of the political system constitute the most significant capacities of the institution of Wilāyat Faqīh in controlling the challenges of reversibility. Accordingly, beyond preventing deviation from the principles and ideals of the Islamic Revolution, the institution of Wilāyat Faqīh is also capable, in times of crisis, of resolving systemic challenges and continuously guiding the political system, thereby preventing reversibility and contributing to the consolidation and deepening of the system’s identity. هدف پژوهش حاضر بررسی ظرفیت‌های نهاد ولایت فقیه در مواجهه تقابلی با چالش بازگشت‌پذیری نظام ولایت فقیه بوده است. مسئله اصلی آن است که هر نظام سیاسی، به‌ویژه نظام‌های ایدئولوژیک، در معرض بازگشت از مبانی، اهداف و ارزش‌های بنیادین خود قرار دارند و از این‌رو نیازمند سازوکارهای پایدار برای صیانت از هویت و کارکرد خود هستند. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی سامان یافته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اجتهاد مبتنی بر زمان و مکان، ولایت مطلقه فقیه، امکان صدور حکم حکومتی و نیز کارویژه پایش و حفاظت از اهداف و ارزش‌های نظام، مهم‌ترین ظرفیت‌های نهاد ولایت فقیه در مهار چالش‌های بازگشت‌پذیری‌اند. بر این اساس، نهاد ولایت فقیه افزون‌بر پیشگیری از انحراف از مبانی و آرمان‌های انقلاب اسلامی، در موقعیت‌های بحرانی نیز می‌تواند با حل معضلات نظام و هدایت مستمر آن، از بازگشت‌پذیری جلوگیری کرده و به تثبیت و تعمیق هویت نظام یاری رساند.

http://sm.psas.ir/article_737542_aea54a7af0ca34e9528b6bf19cd98d3b.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Judicial Justice and Good Governance (Based on the Judicial Characterization of the Criminal Phenomenon) عدالت قضایی و حکمرانی مطلوب (بر مبنای توصیف قضایی پدیده مجرمانه) 23 40 736843 10.22034/sm.2022.1986133.1995 FA نادر علیزاده سرشت دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌‌شناسی دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران رضا نیکخواه سرنقی استادیار، گروه فقه و حقوق، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران سیامک جعفرزاده دانشیار، گروه فقه و حقوق، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران 0000-0003-3291-0618 Journal Article 2022 12 28 Drawing upon the status of justice as one of the most fundamental indicators of good governance in international development documents and frameworks, this study seeks to explain the relationship between criminal justice and good governance and to analyze the scope and limits of the criminal judge’s authority in the process of the judicial characterization of the criminal phenomenon. In this regard, the central question concerns the extent to which, within criminal proceedings, the criminal judge is confined to the explicit wording and concepts of statutory law and the extent to which the judge may, when confronted with emerging manifestations of criminality, provide an appropriate, dynamic characterization that is consistent with social developments, thereby facilitating the fuller realization of justice. This issue is significant because the understanding of the judge’s role directly affects the effectiveness of the criminal justice system and its capacity to respond to the evolving needs of society. The research hypothesis posits that the realization of justice within the framework of good governance requires moving beyond a purely passive conception of the criminal judge’s role and recognizing an active, guiding, and interpretive function in the process of criminal characterization, while ensuring that such a role is exercised within the framework of the fundamental principles of criminal law and the standards of due process. Employing a descriptive-analytical method and relying on library-based sources, this study examines the theoretical foundations of both the classical and the modern approaches to the authority of the criminal judge and analyzes the practical reflection of these two approaches in light of Iranian judicial practice. The findings indicate that although the traditional approach, based on the principles of the separation of powers and the principle of legality of crimes and punishments, regards the judge merely as an executor of the law, Iranian judicial practice, when confronted with emerging forms of criminal phenomena, has demonstrably moved toward a more modern approach. پژوهش حاضر درصدد است با ابتنا بر جایگاه عدالت به‌مثابه یکی از بنیادی‌ترین شاخصه‌های حکمرانی مطلوب در اسناد و الگوهای توسعه‌ای بین‌المللی، نسبت میان عدالت کیفری و حکمرانی خوب را تبیین کرده و حدود و ثغور اختیارات دادرس کیفری را در فرایند توصیف پدیده مجرمانه مورد تحلیل قرار دهد. در این راستا، مسئله اساسی آن است که در قلمرو رسیدگی‌های کیفری، دادرس تا چه میزان در چارچوب الفاظ و مفاهیم صریح قانون محصور است و تا چه اندازه می‌تواند در مواجهه با جلوه‌های نوپدید بزهکاری، با ارائه توصیفی متناسب، پویا و منطبق با تحولات اجتماعی، زمینه تحقق هرچه کامل‌تر عدالت را فراهم آورد. این مسئله از آن جهت اهمیت دارد که چگونگی تلقی از نقش دادرس، تأثیری مستقیم بر کارآمدی نظام عدالت کیفری و ظرفیت آن در پاسخ‌گویی به نیازهای متحول جامعه دارد. فرضیه تحقیق بر آن است که تحقق عدالت در بستر حکمرانی شایسته، مستلزم عبور از قرائت صرفاً انفعالی از جایگاه دادرس کیفری و پذیرش نقشی فعال، هدایتگر و تفسیرگر برای وی در فرایند توصیف جرم است؛ نقشی که البته باید در چهارچوب اصول بنیادین حقوق کیفری و موازین دادرسی عادلانه اعمال شود. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با اتکاء به منابع کتابخانه‌ای، ضمن بررسی مبانی نظری حاکم بر دو رویکرد کلاسیک و نوین در زمینه اختیارات دادرس کیفری، بازتاب عملی این دو رویکرد را در پرتو رویه قضایی ایران تحلیل کرده است. یافته‎های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند دیدگاه سنتی، با ابتنا بر اصل تفکیک قوا و اصل قانونی بودن جرایم و مجازات‌ها، دادرس را صرفاً مجری قانون می‌داند، اما رویه قضایی ایران در مواجهه با اشکال نوظهور پدیده مجرمانه، به‌نحو محسوسی به سوی رویکردی نوین گرایش یافته است.

http://sm.psas.ir/article_736843_3a2f2db07ea9fe0b8178362e1cc39da6.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Rejection of Sectarianism inImam Musa Sadr’s Dialogical Thought نفی فرقه‎گرایی در اندیشه گفتگویی امام موسی صدر 41 58 737543 10.22034/sm.2026.1982765.1985 FA هادی خانیکی استاد، گروه علوم ارتباطات، دانشکده علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-8470-9102 ابراهیم ترکی هرچگانی دکتری، گروه علوم ارتباطات، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران 0000-0001-8470-9102 Journal Article 2023 11 21 Lebanese society is widely characterized as a sectarian society, and religious violence in Lebanon has been regarded as a consequence of sectarianism, which became particularly prominent in Lebanese society during the nineteenth and twentieth centuries. Sectarianism in Lebanon constitutes part of the colonial legacy left by the British, French, and Ottoman Empires as a result of their involvement in the Levant. This study seeks to examine the rejection of the phenomenon of sectarianism in the thought of Imam Musa Sadr. In this regard, the experience of Sayyid Musa Sadr, as a reform-minded Shiʿi cleric and a reformist faqīh (Islamic jurist), is investigated. Accordingly, dialogue is presented as one of the most influential approaches for engaging with a pluralistic world marked by contradictions, wars, and conflicts, and particularly as an approach for the development and advancement of societies, especially in the Middle East, where, despite decades of efforts, the flames of war have continued to spread across many national borders. On this basis, Sadr’s dialogical approach is introduced as an effective method for overcoming these seemingly endless conflicts through confronting sectarianism. The study adopts a mixed-methods design, employing both discourse analysis of the writings and thought of Sayyid Musa Sadr and in-depth interviews with Iranian and Lebanese scholars who possess extensive familiarity with his thought and works. The findings demonstrate how Sayyid Musa Sadr, by emphasizing dialogue and coexistence among religions and Islamic schools of thought during the 1960s to the 1980s, substantially contributed to reducing tensions within Lebanon’s sectarian society. از جامعه لبنان به‎عنوان جامعه فرقه‌‌گرا نام برده می‌‌شود و خشونت مذهبی در لبنان پیامد فرقه‌‌گرایی بوده که از قرن نوزدهم و بیستم میلادی در جامعه لبنان برجسته شده است. فرقه‌‌گرایی در لبنان بخشی از میراث استعماری است که امپراتوری‌‌های بریتانیا، فرانسه و عثمانی از زمان درگیری خود در شام به‎جا گذاشتند. در این پژوهش تلاش شده است تا به بررسی نفی پدیده فرقه‎گرایی در اندیشه امام موسی صدر پرداخته شود. در این راستا، تجربه سید موسی صدر به‎عنوان یک روحانی نواندیش شیعی و فقیهی مصلح مورد توجه قرار گرفته است. بر همین اساس گفتگو به‎عنوان یکی از تأثیرگذارترین شیوه‌‌ها برای مواجهه با جهان متکثر و سرشار از تضادها، جنگ‌‌ها و درگیری‌‌ها و به‎ویژه به‎مثابه رویکردی برای توسعه و تعالی جوامع و به‎طور خاص خاورمیانه مطرح شده که با وجود گذشت بیش از چند دهه تلاش، همچنان شعله جنگ، بسیاری از مرزهای ملی را در نوردیده است. بر همین مبنا رویکرد گفتگویی صدر به‎عنوان روشی اثربخش برای رهایی از این ستیزهای بی‌‌انتها در مقابله با فرقه‎گرایی معرفی شده است. روش پژوهش ترکیبی بوده و به‎صورت همزمان از دو روش تحلیل گفتمان آثار و اندیشه سید موسی صدر و نیز روش مصاحبه عمیق با اندیشمندان ایرانی و لبنانی که آشنایی زیادی با اندیشه و آثار وی دارند، انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان می‌‌دهد که چگونه سید موسی صدر با تأکید بر گفتگو و همزیستی بین ادیان و مذاهب در دهه 1960 تا 1980 میلادی توانسته به‎میزان زیادی به کاهش تنش‌‌ها در جامعه فرقه‎گرای لبنانی کمک کند.

http://sm.psas.ir/article_737543_f0a4573a5ab6b6833464eb48ebed7577.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Examining the Role of the Police in Ensuring Security Toward the Achievement of Good Governance (A Comparative Case Study of Iran, England, and France) بررسی جایگاه پلیس در تأمین امنیت در راستای دستیابی به حکمرانی خوب (نمونه موردی: ایران، انگلستان و فرانسه) 59 74 731342 10.22034/sm.2025.2020857.2177 FA نسترن کردی دانشجوی دکتری، گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران. یزدان نصرتی زاده گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران مسعود قاسمی گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، واحد کرمانشاه، دانشگاه آزاد اسلامی، کرمانشاه، ایران Journal Article 2024 01 20 The purpose of this study is to examine the possibility and limits of granting certain judicial powers to the police and to investigate approaches to utilizing the judicial police structure within criminal justice systems. In recent years, the delegation of judicial powers to the police in certain countries has raised concerns regarding interference with the principle of the separation of powers and the independence of the judiciary. Accordingly, the principal research question concerns the scope of the police’s judicial intervention, its legal requirements, and the manner in which it is exercised in England, France, and Iran, as well as how concerns over the concentration of police and judicial functions—from crime detection to the issuance of judgments—within the police institution may be addressed. It appears that, by drawing upon successful international experiences and redefining the structure of the “judicial police,” it is possible to confer certain limited judicial powers upon the police in Iran, provided that specialized training, stringent recruitment standards, and continuous supervision of police officers are ensured, without undermining the principles of fair trial. This comparative study employs a descriptive-analytical method to examine the laws, institutional structures, and approaches adopted in England, France, and Iran. The findings demonstrate that although concentrating investigative, accusatory, and adjudicative powers within the police raises serious concerns, the experiences of France and England in utilizing judicial police institutions and specializing police functions have substantially alleviated these concerns. Consequently, within Iran’s criminal justice system, provided that adequate oversight, stringent recruitment regulations, and specialized training for police officers and judicial officers are implemented, it would be feasible to grant the police certain limited judicial powers in order to expedite the criminal justice process. هدف این پژوهش بررسی امکان و حدود اعطای برخی اختیارات قضایی به پلیس و مطالعه راهکارهای بهره‌گیری از ساختار پلیس قضایی در نظام‌های کیفری بوده است. در سال‌های اخیر، اعطای اختیارات قضایی به پلیس در برخی کشورها، چالش‌هایی را در زمینه تداخل در اصل تفکیک قوا و استقلال قوه قضائیه ایجاد کرده است؛ از این‌رو مسئله اصلی پژوهش این است که حدود مداخله قضایی پلیس، الزامات و نحوه انجام آن در کشورهای انگلستان، فرانسه و ایران چگونه است و چگونه می‌توان دغدغه تمرکز وظایف پلیسی-قضایی (از کشف جرم تا صدور حکم) در نهاد پلیس را برطرف کرد؟ به نظر می‌رسد با الگوگیری از تجربه‌های موفق بین‌المللی و بازتعریف ساختار «پلیس قضایی»، می‌توان در صورت وجود آموزش‌های تخصصی، ضوابط استخدامی سخت‌گیرانه و نظارت مستمر بر مأموران، برخی اختیارات قضایی محدود را بدون آسیب به اصول دادرسی منصفانه به پلیس در ایران اعطا کرد. این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی و به صورت مطالعه‌ای تطبیقی به بررسی قوانین، ساختارها و رویکردهای سه کشور انگلستان، فرانسه و ایران پرداخته است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که اگرچه تمرکز اختیارات کشف، اتهام‌زنی و صدور حکم در پلیس دغدغه‌های جدی ایجاد می‌کند، اما تجربه کشورهای فرانسه و انگلستان در استفاده از پلیس قضایی و تخصصی کردن وظایف، تا حد زیادی این نگرانی‌ها را رفع کرده است. در نتیجه، در نظام کیفری ایران نیز در صورت اعمال نظارت کافی، تدوین قوانین سخت‌گیرانه استخدامی و آموزش تخصصی مأموران و ضابطان، امکان اعطای برخی اختیارات محدود قضایی به پلیس جهت تسریع در فرایند عدالت کیفری وجود دارد.

http://sm.psas.ir/article_731342_abe357648adab46e039f0cf68b0e8414.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 An Analysis of the Possibility of Women's Political Wilāyah in Shiʿi Political Jurisprudence with Reference to the Theory of Āyat Allāh Nāʾīnī تحلیلی بر امکان ولایت سیاسی زنان در فقه سیاسی شیعهبا توجه به نظریه آیت‌الله نائینی 75 90 729543 10.22034/sm.2024.2023692.2190 FA سیده آمنه میرخوشخو استادیار، گروه علوم سیاسی، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران مهدی رحمانی استادیار، گروه فقه و حقوق اسلامی، دانشکده ادبیات، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2024 02 24 The present study aims to examine the capacities of Shiʿi political jurisprudence in explaining the possibility of women assuming positions of wilāyah and political authority, including the offices of Supreme Leadership, the Presidency, and ministerial positions. The article primarily focuses on analyzing the jurisprudential views of Āyat Allāh Nāʾīnī and evaluating the potential of his theoretical framework, particularly his analogy of government to a waqf (endowment), for rethinking the issue of women’s political wilāyah and their political rights within Shiʿi jurisprudence. The central research question is whether the possibility of women's political wilāyah can be inferred on the basis of the principles of Shiʿi political jurisprudence, especially the jurisprudential thought of Āyat Allāh Nāʾīnī. This study employs an analytical-comparative method. It first examines the issue of women serving as judges as one of the principal theoretical foundations of the discussion of political wilāyah. It then analyzes the most important intellectual and jurisprudential foundations of Āyat Allāh Nāʾīnī, including the theory of constitutional government, the principle of barāʾah (presumption of freedom from obligation) or ibāḥah (permissibility), and the analogy of government to a waqf, while assessing their capacity to explain the possibility of women holding political office. The findings indicate that, in Nāʾīnī’s thought, the qualifications of the supervisor (nāẓir) of a waqf and those of the Islamic ruler are founded upon such characteristics as trustworthiness, competence, and merit, whereas gender is not regarded as an independent qualification for holding these positions. Furthermore, in light of the absence of explicit sharʿī evidence prohibiting women from holding positions equivalent to judicial office and the lack of any prohibition against their supervision of endowments, it is possible to identify significant capacities within Shiʿi political jurisprudence for reinterpreting women’s political rights. Nāʾīnī’s theory, particularly his analogy of government to a charitable endowment and his emphasis on competence and trustworthiness rather than gender, provides substantial jurisprudential grounds for inferring the possibility of women’s participation in political and wilāyah-based positions. Moreover, his acceptance of the principle of barāʾah or ibāḥah strengthens the possibility of expanding women’s political rights in accordance with the requirements of changing times. Accordingly, Nāʾīnī’s jurisprudential views may be regarded as one of the significant capacities of Shiʿi political jurisprudence for rethinking the issue of women’s political wilāyah and for advancing jurisprudential studies in the field of women’s political rights. هدف پژوهش حاضر بررسی ظرفیت‌های فقه سیاسی شیعه در تبیین امکان تصدی مناصب ولایی و سیاسی زنان، شامل رهبری، ریاست ‌جمهوری و وزارت بوده است. تمرکز اصلی مقاله بر تحلیل آرای فقهی آیت‌الله نائینی و ارزیابی قابلیت‌های نظریه وی، به‌ویژه تمثیل حکومت به وقف، برای بازاندیشی در مسئله ولایت سیاسی زنان و حقوق سیاسی آنان در فقه شیعه است. مسئله اصلی پژوهش آن است که آیا می‌توان بر پایه مبانی فقه سیاسی شیعه و به‌ویژه اندیشه‌های فقهی آیت‌الله نائینی، امکان ولایت سیاسی زنان را استنباط کرد؟ پژوهش حاضر با روش تحلیلی- مقایسه‌ای انجام شده است. ابتدا مسئله قضاوت زنان به‌عنوان یکی از مهم‌ترین مبانی نظری بحث ولایت سیاسی بررسی شده، سپس مهم‌ترین مبانی فکری و فقهی آیت‌الله نائینی، از جمله نظریه حکومت مشروطه، اصل برائت یا اباحه و تمثیل حکومت به وقف، تحلیل و ظرفیت آن‌ها برای تبیین امکان تصدی مناصب سیاسی توسط زنان ارزیابی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در اندیشه نائینی، شرایط ناظر وقف و حاکم اسلامی بر ویژگی‌هایی همچون امانت‌داری، صلاحیت و شایستگی استوار بوده و جنسیت به‌عنوان شرطی مستقل برای تصدی این مناصب مطرح نیست. همچنین، با توجه به نبود دلیل شرعی صریح بر منع زنان از تصدی مناصبی هم‌تراز با قضاوت و نیز عدم منع آنان از نظارت بر موقوفات، می‌توان ظرفیت‌هایی در فقه سیاسی شیعه برای بازخوانی حقوق سیاسی زنان شناسایی کرد. نظریه نائینی، به‌ویژه تمثیل حکومت به موقوفه و تأکید بر صلاحیت و امانت‌داری به‌جای جنسیت، ظرفیت قابل‌توجهی برای استنباط امکان مشارکت زنان در مناصب سیاسی و ولایی فراهم می‌آورد. همچنین، پذیرش اصل برائت یا اباحه در اندیشه وی، امکان توسعه حقوق سیاسی زنان را متناسب با مقتضیات زمان تقویت می‌کند. از این‌رو، آرای نائینی را می‌توان یکی از ظرفیت‌های فقه سیاسی شیعه برای بازاندیشی در مسئله ولایت سیاسی زنان و گسترش مطالعات فقهی در حوزه حقوق سیاسی زنان دانست.

http://sm.psas.ir/article_729543_e4c82e7815a897a2d045a67a6b672d63.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Examining the International Responsibility of Third States in Resolving Crises Arising from Proxy Wars بررسی مسئولیت بین‎المللی دولت‎های ثالثدر حل بحران‎های ناشی از جنگ‎های نیابتی 91 108 736848 10.22034/sm.2025.2025313.2196 FA محسن زنده بودی دانشجوی دکتری، گروه حقوق بین‌الملل عمومی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران. زینب پورخاقان شاهرضایی گروه حقوق بین‌الملل، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران مسعود زمانی گروه حقوق، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران Journal Article 2024 03 22 West Asia and parts of Africa (Libya, Sudan, and others) have been confronted with conflicts and wars that have emerged as a consequence of external rivalries within the international system. In these regions, war has become an instrument employed by major powers to exert pressure on their international rivals. However, the states in which these wars take place bear irreparable consequences. The intervention of extra-regional powers in West Asia has produced a geopolitical condition characterized by instability and disorder, resulting in the emergence of numerous proxy wars throughout the region. Holding states accountable before the international community, requiring compensation for material and moral damages, and politically isolating those responsible can play a significant role in resolving these crises. The present study seeks to answer the following question: How can international mechanisms be utilized to mitigate crises arising from proxy wars in regions such as the Middle East and Africa? It is argued that, by employing the institutional capacities of the United Nations and the International Law Commission, the international responsibility of third states involved in proxy wars can be determined, thereby contributing to the reduction of the adverse consequences of such conflicts. Furthermore, the existing legal frameworks, which are generally formulated by organs of international organizations and are themselves influenced by major powers, can positively improve the conduct of these states, while Member States of the United Nations may demonstrate their influence by raising issues related to armed conflict within the Organization. Using a descriptive-analytical method, this study demonstrates that, because proxy wars originate from interventions external to the affected regions, reliance on international relations paradigms such as the balance of power merely intensifies confrontation and increases casualties. Accordingly, the most effective approach to reducing crises arising from proxy wars lies in the adoption of preventive legal measures. منطقه غرب آسیا و مناطقی در افریقا (لیبی، سوادن و...) مواجهه با حوادث و جنگ‎هایی است که متاثر از رقابت‎های محیط بیرونی (نظام بین‎الملل) شکل می‎گیرند. جنگ در این مناطق به عنوان حربه‌ای از طرف کشورهای بزرگ برای فشار آوردن به رقبای بین‌المللی خود می‌باشد. لیکن، در این بین کشورهای میزبان جنگ صدمات جبران‌ناپذیری را متحمل می‌شوند. مداخله قدرت‎های فرامنطقه‎ای در غرب آسیا، حاکم شدن وضعیت ژئوپلیتیک آشوب در این منطقه را درپی داشته است. نتیجه این امر وقوع جنگ‎های نیابتی متعدد در این مناطق است. پاسخگو کردن کشورها در مقابل جامعه جهانی، جبران خسارت‌های زیانبار مالی، معنوی و در انزوا قرار دادن این کشورها، می‌تواند سهم بسزایی در حل این بحران ایفا کند. پرسش پژوهش حاضر این است که چگونه می‎توان با استفاده از سازوکارهای بین‎المللی، بحران ناشی از جنگ‎های نیابتی را در مناطقی نظیر خاورمیانه و آفریقا کاهش داد؟ به نظر می‎رسد که می‎توان با استفاده از ظرفیت سازمان ملل متحد و کمیسیون حقوق بین‎الملل، مسئولیت بین‎المللی دولت‎های ثالث در جنگ‎های نیابتی را مشخص کرده و از این طریق به کاهش اثرات ناشی از جنگ‎های نیابتی اقدام کرد. همچنین قوانین موجود که معمولاً توسط ارکانی از سازمان‌های بین‌المللی تدوین می‌گردد و همین قدرت‌های بزرگ در آن تاثیرگذار می‌باشند، می‌تواند در بهبود عملکردی این دولت‌ها اثر مثبت داشته باشد و کشورهای عضور سازمان ملل با طرح موضوعات مختلف در زمینه جنگ می‌توانند تاثیرگذاری خود را نشان دهند. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی نشان داده شد که جنگ‎های نیابتی به دلیل آنکه ناشی از مداخلات خارج از مناطق است، تکیه بر الگوهای دانش روابط بین‎الملل نظیر موازنه قوا، صرفاً موجب افزایش سطح برخوردها و تلفات شده، و بهترین شیوه برای کاهش بحران ناشی از جنگ‎های نیابتی، اقدامات پیشگیرانه حقوقی است.

http://sm.psas.ir/article_736848_105880467bdfb102ece8da88c10c7a2f.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Reconsidering the Concept of Power in Light of the Emergence of Social Media Networks: A Case Study of the 2019 Protests in Lebanon and Iraq بازنگری در مفهوم قدرت در پرتو ظهور شبکه‌های اجتماعی:مطالعه موردی اعتراضات 2019 لبنان و عراق 109 128 736846 10.22034/sm.2025.2027456.2206 FA سیده حانیه مومنی گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران مقصود رنجبر خاچک گروه علوم سیاسی، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران غلامرضا خواجه سروی گروه حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. Journal Article 2024 04 27 The emergence of social media networks has transformed the dynamics of power in modern societies and challenged traditional theoretical frameworks of power. This study examines the role of social media in redefining the concept of power during the 2019 protests in Lebanon and Iraq by employing content analysis to investigate data collected from these platforms. The findings indicate that social media functioned not only as a tool for the rapid dissemination of information but also as an effective instrument for shaping public opinion, organizing protests, and mobilizing the public. During these protests, hashtags played a pivotal role in facilitating coordination and communication, thereby fostering cohesion among protesters. This, in turn, increased public awareness and accelerated the process of social mobilization. Moreover, influencers and independent media played a significant role in presenting critical perspectives, challenging official discourse, and weakening state-sponsored narratives. At the same time, the widespread dissemination of protest-related images and videos further strengthened the role of social media in shaping public opinion and attracting international solidarity. The results demonstrate that, within this environment, power is exercised primarily through soft power. This transformation has shifted the concept of power from direct domination toward influence and persuasion. Furthermore, social media have reduced the authority of states while strengthening the power of the public, functioning as a challenging instrument against traditional structures of power. In addition, by creating new spaces for dialogue and information exchange, these platforms have contributed to the development of political and social awareness among citizens. Consequently, social media are not merely channels for information dissemination but also constitute a platform for transforming and redefining the concept of power in modern societies. This finding further underscores the importance of analyzing the role of these networks in political and social developments and highlights the necessity of examining their implications for the future of governance systems and political structures. ظهور شبکه‌های اجتماعی، پویایی قدرت در جوامع مدرن را متحول کرده و چارچوب‌های نظری سنتی قدرت را به چالش کشیده است. این پژوهش، با بررسی نقش شبکه‌های اجتماعی در بازتعریف مفهوم قدرت در جریان اعتراضات 2019 لبنان و عراق، از روش تحلیل محتوا برای بررسی داده‌های گردآوری‌شده از این شبکه‌ها استفاده کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که شبکه‌های اجتماعی نه‌تنها به‌عنوان ابزاری برای انتشار سریع اطلاعات، بلکه به‌عنوان ابزاری مؤثر در شکل‌دهی افکار عمومی، سازماندهی اعتراضات و بسیج مردمی عمل کرده‌اند. در جریان این اعتراضات، هشتگ‌ها به‌عنوان ابزاری برای هماهنگی و انتقال پیام، نقشی کلیدی در ایجاد انسجام بین معترضان ایفا کرده‌اند. این امر منجربه افزایش آگاهی عمومی و تسریع فرآیند بسیج اجتماعی شده است. علاوه‌بر این، اینفلوئنسرها و رسانه‌های مستقل در ارائه دیدگاه‌های انتقادی، به چالش کشیدن گفتمان رسمی و تضعیف روایت‌های دولتی نقش مؤثری داشته‌اند. از سوی دیگر، انتشار گسترده تصاویر و ویدئوهای اعتراضی، نقش شبکه‌های اجتماعی را در شکل‌دهی به افکار عمومی و جلب همبستگی بین‌المللی پررنگ‌تر کرده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که در این فضا، قدرت بیشتر از طریق «قدرت نرم» اعمال می‌شود. این تغییر باعث تحول در مفهوم قدرت از سلطه مستقیم به نفوذ و اقناع شده است. همچنین، شبکه‌های اجتماعی موجب کاهش اقتدار دولت‌ها و تقویت قدرت مردمی شده‌اند و به‌عنوان یک ابزار چالش‌برانگیز در برابر ساختارهای سنّتی قدرت عمل کرده‌اند. به‌علاوه، این شبکه‌ها با ایجاد فضاهای جدید برای گفت‌وگو و تبادل اطلاعات، به توسعه آگاهی سیاسی و اجتماعی مردم کمک کرده‌اند. لذا، شبکه‌های اجتماعی نه‌تنها رسانه‌هایی برای اطلاع‌رسانی هستند، بلکه بستری برای تغییر و بازتعریف مفهوم قدرت در جوامع مدرن به‌شمار می‌روند. این امر اهمیت تحلیل نقش این شبکه‌ها در تحولات سیاسی و اجتماعی را دوچندان می‌کند و ضرورت بررسی تاثیرات آن بر آینده نظام‌های حکمرانی و ساختارهای سیاسی را آشکار می‌سازد.

http://sm.psas.ir/article_736846_f00d9d79ea9246addcfa6c4af1f007ba.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 The Origins of Political Jāhiliyyah and the Means of Overcoming It from the Perspective of Sayyid Quṭb خاستگاه جاهلیت سیاسی و راهکار برون‌‌رفت از آن،از دیدگاه سید قطب 129 150 736845 10.22034/sm.2025.2029940.2209 FA صمد بهروز استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران 0009-0007-2131-485X مهناز سلمان زاده کارشناسی ارشد، گروه تفسیر و علوم قرآن، دانشکده الهیات، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. Journal Article 2024 05 22 The present study aims to explain the origins of political Jāhiliyyah from the perspective of Sayyid Quṭb and to examine the means of overcoming it. Given the central position of the concept of Jāhiliyyah within Sayyid Quṭb’s intellectual framework, an examination of its political dimensions provides a more precise understanding of his views on government, sovereignty, and Islamic society. The principal research question concerns what Sayyid Quṭb identifies as the origin of political Jāhiliyyah and what solution he proposes for overcoming it. More specifically, the study asks whether, in his view, political Jāhiliyyah is confined to the pre-Islamic era or whether it encompasses every political system founded upon non-divine sovereignty. This research employs a descriptive-analytical method based primarily on the intellectual works of Sayyid Quṭb, particularly his Qur'anic exegetical writings. Data were collected from library sources and subsequently analyzed through conceptual and content analysis to examine his views regarding the origins of political Jāhiliyyah and the path toward liberation from it. The findings indicate that Sayyid Quṭb does not restrict Jāhiliyyah to the period preceding the Prophetic Mission (Biʿthah); rather, he regards it as a transhistorical concept. From his perspective, the origin of political Jāhiliyyah lies in human sovereignty over human beings and in legislation based on sources other than the Divine Sharīʿah. Accordingly, any government that derives its legitimacy and legislative authority from a source other than God falls within the realm of Jāhiliyyah, even if it is established in the name of Islam and within a Muslim society. According to Sayyid Quṭb, the path out of political Jāhiliyyah consists of returning to the sovereignty of God, rejecting humanity’s legislative domination over humanity, and establishing an Islamic society and government founded upon the teachings of the Qur'an and the Sunnah of the Prophet. Within this framework, educating a generation of believers who possess a profound awareness of the principles of Tawḥīd constitutes the essential prerequisite for realizing an Islamic political order and transcending political Jāhiliyyah. هدف پژوهش حاضر تبیین خاستگاه جاهلیت سیاسی از دیدگاه سید قطب و راه‌‌های برون‌رفت از آن است. با توجه به جایگاه محوری مفهوم جاهلیت در منظومه فکری سید قطب، بررسی ابعاد سیاسی این مفهوم می‌تواند در فهم دقیق‌تر نگرش وی به حکومت، حاکمیت و جامعه اسلامی نقش مهمی ایفا کند. مسئله اصلی پژوهش آن است که سید قطب خاستگاه جاهلیت سیاسی را در چه چیزی می‌داند و چه راهکاری برای برون‌رفت از آن ارائه می‌کند. پرسش اساسی این است که آیا از نظر وی، جاهلیت سیاسی صرفاً به دوره پیش از اسلام اختصاص دارد، یا هر نوع نظام سیاسی مبتنی بر حاکمیت غیرالهی را نیز دربرمی‌گیرد. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر آثار فکری سید قطب، به ویژه نوشته‌های تفسیری او انجام شده است. داده‌ها با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای گردآوری و سپس بر اساس تحلیل مفهومی و محتوایی، دیدگاه وی درباره منشأ جاهلیت سیاسی و شیوه رهایی از آن بررسی شده است. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که سید قطب جاهلیت را منحصر در عصر پیش از بعثت ندانسته، بلکه آن را مفهومی فراتاریخی در نظر می‌‌گیرد. از دیدگاه وی، خاستگاه جاهلیت سیاسی، حاکمیت انسان بر انسان و قانون‌گذاری بر پایه‌ای غیر از شریعت الهی است. بنابراین، هر حکومتی که مبنای مشروعیت و قانون‌گذاری خود را از غیر خداوند أخذ کند، در قلمرو جاهلیت قرار می‌گیرد؛ حتی اگر به نام اسلام و در جامعه‌ای مسلمان شکل گرفته باشد. براساس دیدگاه سید قطب، راه برون‌رفت از جاهلیت سیاسی، بازگشت به حاکمیت خدا، نفی سلطه تشریعی انسان بر انسان، و تشکیل جامعه و حکومت اسلامی براساس آموزه‌های قرآنی و نبوی است. در این چارچوب، تربیت نسل مؤمن و آگاه به مبانی توحیدی، مقدمه اساسی تحقق نظام سیاسی اسلامی و عبور از جاهلیت سیاسی به‌شمار می‌رود.

http://sm.psas.ir/article_736845_6627f4006be2e8ab5d78f76a065d1b9e.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Pathology of the Discourse of the Islamic Revolution in the Visual Programs of the National Media (Presenting an Optimal Strategy) آسیب‌شناسی گفتمان انقلاب اسلامی در برنامه‌های دیداری رسانه ملی (ارائه راهکار مطلوب) 151 172 736842 10.22034/sm.2025.2027391.2211 FA سهیلا رسالت دانشجوی دکتری، گروه فرهنگ و ارتباطات، دانشکده ارتباطات و مطالعات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران اسماعیل سعدی پور استاد، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران. سید محمود نجاتی حسینی گروه جامعه‌شناسی، دانشکده ارتباطات و مطالعات و رسانه، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. Journal Article 2024 06 02 The present study aims to identify and classify the pathologies affecting the discourse of the Islamic Revolution in the visual programs of Iran’s National Media and to propose an optimal model for strengthening this discourse with particular emphasis on the values of resistance, self-sacrifice (īthār), and martyrdom (shahādah). The principal research question is: What are the existing deficiencies in the representation of the discourse of the Islamic Revolution in the National Media, and what strategic model can be formulated to strengthen this discourse on the basis of these values? In terms of its objective, the study is applied research, while methodologically it adopts a qualitative approach using thematic analysis based on the Attride-Stirling (2001) framework. The statistical population consisted of fifteen experts in media management and communication studies, selected through purposive and theoretical sampling. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed by means of theoretical coding (basic, organizing, and global themes). To assess validity and reliability, auditing and replicability (reliability coefficient) were employed in the qualitative section, while content validity and Scott’s reliability coefficient were used in the quantitative section. The findings reveal that the pathology model of the discourse of the Islamic Revolution consists of four global themes, eight organizing themes, and eighteen basic themes. Furthermore, the proposed model for strengthening this discourse comprises three global themes, seven organizing themes, and thirty-seven basic themes, both of which achieved theoretical saturation. The results indicate that the application of knowledge management in presenting the discourse of the Islamic Revolution, together with an authentic and engaging representation of visual content related to the culture of īthār, shahādah, and resistance, plays a pivotal role in neutralizing existing deficiencies and enhancing the quality of National Media programs. This approach can contribute to a deeper institutionalization of the values of the Sacred Defense (Difāʿ Muqaddas) within public opinion. هدف پژوهش حاضر شناسایی و احصاء آسیب‌های گفتمان انقلاب اسلامی در برنامه‌های دیداری رسانه ملی و ارائه مدل مطلوب راهکارهای تقویت این گفتمان با تأکید بر ارزش‌های مقاومت، ایثار و شهادت بوده است. سوال اصلی پژوهش این است که آسیب‌های موجود در بازنمایی گفتمان انقلاب اسلامی در رسانه ملی کدامند و چه مدل راهبردی برای تقویت آن با محوریت ارزش‌های یادشده قابل تدوین است؟ این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت کیفی است که با راهبرد تحلیل مضمون و رویکرد اترید-استرلینگ (2001) انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل 15 نفر از خبرگان مدیریت رسانه و علوم ارتباطات بود که به روش نمونه‌گیری هدفمند و نظری انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته گردآوری و با کدگذاری نظری (مضامین پایه، سازمان‌یافته و فراگیر) تحلیل شدند. برای سنجش روایی و پایایی در بخش کیفی از ممیزی و قابلیت تکرارپذیری (ضریب پایایی) و در بخش کمّی از اعتبار محتوایی و ضریب پایایی اسکات استفاده شد. یافته‌ها نشان داد که مدل آسیب‌شناسی گفتمان انقلاب اسلامی متشکل از 4 مضمون فراگیر، 8 مضمون سازمان‌یافته و 18 مضمون پایه است. همچنین، مدل مطلوب راهکارهای تقویت این گفتمان شامل 3 مضمون فراگیر، 7 مضمون سازمان‌یافته و 37 مضمون پایه می‌باشد که هر دو به اشباع نظری رسیده‌اند. نتایج حاکی از آن است که اعمال مدیریت دانش در معرفی گفتمان انقلاب اسلامی و بازنمایی واقعی و جذاب از محتوای دیداری مرتبط با فرهنگ ایثار، شهادت و مقاومت، نقشی کلیدی در خنثی‌سازی آسیب‌ها و ارتقای کیفیت برنامه‌های رسانه ملی ایفا می‌کند. این رویکرد می‌تواند منجربه نهادینه‌سازی عمیق‌تر ارزش‌های دفاع مقدس در افکار عمومی شود.

http://sm.psas.ir/article_736842_44a17f5f57cf9a67a256ab9f5af0b8fd.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Examining the Components of Political Modernization in High School Civic Education Textbooks During the Rule of the Islamic Republic of Afghanistan (2001–2021) بررسی مؤلفه‌‌های نوسازی سیاسی در کتب درسی تعلیمات مدنی دوره لیسه در زمان حاکمیت جمهوری اسلامی افغاستان (2001-2021) 173 188 736847 10.22034/sm.2026.2034700.2217 FA میر محمد ایوبی دانشجودی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0003-7695-7124 مرتضی منشادی دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0003-0378-9513 روح الله اسلامی دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0001-7429-6105 Journal Article 2024 07 08 Educational curricula play a significant role in institutionalizing the values of the prevailing ideology. Accordingly, the primary objective of this study is to examine the components of political modernization reflected in high school civic education textbooks during the rule of the Islamic Republic of Afghanistan (2001–2021). The principal research question is: What role did civic education textbooks play in institutionalizing the components of political modernization? The study assumes that educational institutions, instructional programs, and school textbooks are of particular importance in achieving the “new society” and the “new individual,” regarded as the most significant outcomes of modernization in general and political modernization in particular, and that the components of political modernization were adequately reflected in civic education textbooks. This study employs both content analysis and a descriptive-analytical method. The findings indicate that components of modernization, including political participation, democracy, gender equality, human rights, and freedom of the press, were prominently emphasized in civic education textbooks. However, the necessary conditions for sustaining these components were not established. Insecurity, an irrational political culture, gender inequality, and a crisis of authority were among the factors that prevented the emergence of the new individual and the new society as outcomes of modernization in Afghanistan. The absence of effective agents and institutional structures, together with the lack of objective and subjective conditions necessary for liberal values, of which the components of modernization constitute a part, ultimately led to the collapse of Afghanistan’s political system after twenty years. برنامه‌های آموزشی نقش مهمی در نهادینه کردن ارزش‌های ایدئولوژی حاکم دارد. در این راستا، هدف اصلی این پژوهش بررسی مؤلفه‌‌های نوسازی سیاسی در کتب درسی تعلیمات مدنی دوره لیسه در زمان حاکمیت جمهوری اسلامی افغانستان (2001-2021) است. سوال اصلی این است که کتب تعلیمات مدنی چه نقشی در نهادینه شدن مولفه‌های نوسازی سیاسی داشته است؟ فرض بر این است که برای رسیدن به جامعه نو و انسان نو به عنوان مهم‌ترین نتیجه نوسازی به صورت کل و نوسازی سیاسی به صورت خاص، نهادهای تربیتی، آموزشی و کتاب‌های درسی از اهمیت خاصی برخوردارند و مولفه‌های نوسازی سیاسی در کتب تعلمات مدنی به خوبی انعکاس داده شده بود. در این پژوهش از روش تحلیل محتوا و روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. یافته‌های تحقیق نشان داد که مولفه‌های نوسازی چون مشارکت سیاسی، دموکراسی، برابری جنسیتی، حقوق بشر و آزادی مطبوعات در کتب تعلمات مدنی برجسته شده بود؛ ولی از طرف دیگر بسترهایی برای تداوم این مولفه‌ها بوجود نیامد: ناامنی، فرهنگ سیاسی غیرعقلانی، نابرابری جنسیتی و بحران اقتدار ازجمله عواملی بودند که مانع از پدیدار شدن انسان نو و جامعه نو به عنوان یکی از نتایج نوسازی در افغانستان گردید. فقدان کارگزاران و ساختار کارآمد و عدم فراهم بودن شرایط ذهنی و عینی برای ارزش‌های لیبرالیستی که مولفه‌های نوسازی بخشی از آنها هستند، سبب گردید که نظام سیاسی افغانستان بعد از 20 سال از هم فروبپاشد.

http://sm.psas.ir/article_736847_276c9b1e686d9507db47d875686b753b.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 The Position of Shūrā and Shūrācracy in the Thought of the (Iranian) Ahl al-Sunnah جایگاه شورا و شوراکراسی در اندیشه اهل‌سنّت (ایرانی) 189 206 723436 10.22034/sm.2024.2037278.2223 FA منصور عنبرمو دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ایران. 0000-0003-1028-1232 مجید توسلی رکن آبادی گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران جلال درخشه استاد، گروه علوم سیاسی، دانشکده معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. Journal Article 2024 08 02 The central concern of this study is to understand the position of Shūrā (consultation) and Shūrācracy within the political thought of the Iranian Ahl al-Sunnah. The relationship between Shūrā and governance has consistently occupied a central place in the discussions of Muslim scholars, giving rise to a wide range of interpretations and theoretical perspectives. In one classification, contemporary theories of Shūrā may be distinguished into two principal categories: the General Theory of Shūrā (Shūrā al-Jamāʿah) and the elitist theory of Shūrā. The General Theory of Shūrā (Shūrācracy) advocates the authoritative nature of consultative governance in contrast to elitist mechanisms centered on an individual ruler or governing institution. As a concept derived from the revealed texts, Shūrā has likewise occupied a prominent position among the Iranian Ahl al-Sunnah, serving as both a theoretical and practical foundation. At the same time, a review of the political and social history of the Iranian Ahl al-Sunnah reveals a spectrum of views and theories advanced by different scholars and intellectual movements, each of which may be classified according to its underlying orientation and its degree of conformity with Shūrācracy. This study seeks to examine the Iranian Sunni interpretation of Shūrā and to evaluate its points of convergence and divergence with the theoretical foundations of Shūrācracy. The principal research question is how, through an examination of the nature and implications of the political reason of the Iranian Ahl al-Sunnah, the theoretical foundations of Shūrācracy may be conceptualized and its relationship to political system-building determined. Employing a qualitative methodology based on thematic analysis, the study analyzes published works, written sources, and available scholarly investigations, complemented by field observations and in-depth interviews with twenty-five Sunni religious and political scholars. The findings indicate that an examination of the concept of Shūrā within the religious culture and political tradition of the Iranian Ahl al-Sunnah gives rise to the theories of the Shūrā of Ulī al-Amr, the Civil Shūrā, the Salafi Shūrā, and Collective Ijtihād (Ijtihād Shūrāʾī). Each of these theories reflects either a maximalist or a minimalist approach to the principles of Shūrācracy (the General Theory of Shūrā). مسأله این پژوهش، فهم جایگاه شورا و شوراکراسی در عقل سیاسی اهل‌سنّت ایرانی است. نسبت و مدخلیت شورا و حکمرانی همواره در کانون مباحث اندیشمندان مسلمان قرار داشته و به تولید تفاسیر و نظریه‌های متنوع انجامیده است. در یک دسته‌بندی، نظریه شورا در دوره معاصر ذیل دو قسم نظریه عمومی شورا (شوری الجماعه) و شورای نخبه‌سالارانه قابل تمیز است. نظریه عمومی شورا (شوراکراسی)، ناظر بر ولایت‌مندی شورا در برابر سازوکار نخبه‌سالارانه ذیل فرد یا نهاد حاکم است. شورا به‌عنوان یک مفهوم برآمده از نص، نزد اهل‌سنّت ایران نیز از اهمیتی وافر برخوردار بوده و مبنای نظر و (عمل) قرار گرفته است. از سوی دیگر، مروری بر تاریخ سیاسی و اجتماعی اهل‌سنّت ایرانی، بیانگر وجود طیفی از آراء و نظریه‌ها در میان متفکران و جریان‌ها است که هرکدام بنابر درون‌مایه و تطبیق با شوراکراسی، قابل دسته‌بندی هستند. در این پژوهش تلاش شده تاخوانش اهل‌سنّت ایرانی از شورا مورد مداقه قرار گرفته و وجوه تطابق و تمایز آن با مبانی نظری شوراکراسی ارزیابی شود. سوال اصلی پژوهش این است که با پرسمان ماهیت و مدلول‌های عقل سیاسی اهل‌سنّت ایرانی، چگونه می‌توان زمینه‌های نظری شوراکراسی را صورت‌بندی و نسبت آن را با نظام‌سازی مشخص نمود؟ با بهره‌مندی از روش تحلیل کیفی (تحلیل ‌مضمون) از مجرای بررسی منشورات، مکتوبات و تتبعات در دسترس، مشاهده میدانی و مصاحبه عمیق با 25 عالم مذهبی و سیاسی سنّی مذهب، قرائت‌های موجود در فکر سیاسی اهل‌سنّت ایرانی فهم می‌شود. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که با واکاوی مفهوم شورا در فرهنگ مذهبی و سنّت سیاسی اهل‌سنّت ایرانی، نظریه‌های شورای اولی‌الامر، شورای مدنی، شورای سلفی و اجتهاد شورایی طرح و عرضه شده که هر کدام از این نظرات، رویکرد حداکثری و حداقلی به مبانی شوراکراسی (نظریه عمومی شورا) دارند.

http://sm.psas.ir/article_723436_8a735fa2c82a01bd55b8253d76215978.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Exploring Ethnic Policy Trends in the Islamic Republic of Iran: Imperatives and Capacities Based on Meta SWOT تحلیلی بر روند سیاست‌گذاری‌های قومی در جمهوری اسلامی ایران؛ بایسته‌ها و ظرفیت‌ها بر مبنای Meta Swot 207 228 729992 10.22034/sm.2024.2038986.2228 FA کاظم لطفیان دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران احمد جوانشیری گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران علی اصغر داودی گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران. Journal Article 2024 08 18 multicultural societies and the reinforcement of ethnic and religious components. In this context, the fields of political science and social sciences have increasingly focused on the concept of ethnic policymaking within nations. Political systems are striving to formulate ethnic policies through a scientific lens, taking into account the unique features of their political structures, ecosystems, and tangible realities. The notion of ethnic policymaking, particularly in the regions of Southwest Asia (the Middle East), holds significant importance; in Iran, various models and methods have been developed and pursued in this domain since the Islamic Revolution. The central question of this research is: What trends characterize ethnic policies in the Islamic Republic of Iran, and how can an optimal policy model be articulated within a regulatory and effective framework? Although commendable efforts have been made to analyze ethnic policies from political perspectives, this study aims to elucidate several distinct policymaking models with an innovative approach, subsequently proposing an ideal ethnic policymaking model utilizing the theoretical framework of "Meta SWOT." The data collection method employed in this research is based on a library model, employing descriptive and analytical methodologies. یکی از ویژگی‌‎های کنونی در پهنه گیتی، رشد و گسترش جوامع چندفرهنگی و تقویت مؤلفه‌های قومی و مذهبی است. در این رهگذر، دانش سیاست و علوم اجتماعی نیز توجه ویژه‌ای به مفهوم سیاست‌گذاری‌های قومی در کشورها نموده است. نظام های سیاسی در تلاشند، سیاست‌گذاری‌های قومی را با نگرش علمی و با توجه به ویژگی‌های ساخت سیاسی، زیست‌بوم و واقعیت‌های عینی تدوین ‌نمایند. مفهوم سیاست‌گذاری قومی، به‌خصوص در مناطق جنوب غرب آسیا (خاورمیانه) از اهمیت بسزایی برخوردار است و در ایران نیز در سالهای پس از انقلاب اسلامی، الگوها و روش‌های گوناگونی در این حوزه تدوین و پیگیری شده است. سؤال اصلی پژوهش این است که سیاست‌های قومی در جمهوری اسلامی ایران از چه فرایندهایی پیروی و و الگوی مطلوب سیاست گذاری در بستری تنظیم‌گرایانه و اثربخش به کدامین صورت قابل تبیین است؟ اگرچه پیرامون تحلیل سیاست‌های قومی با نگرش‌های سیاسی، تلاش‌های درخور تحسین انجام گرفته، اما این پژوهش در تلاش است تا با نگرشی تازه، پاره‌ای ازالگوهای سیاست‌گذاری را تبیین و سپس الگوی مطلوب سیاست‌گذاری قومی را با بهره‌گیری از مدل نظری «Meta Swot» ارایه دهد. روش گردآوری اطلاعات بر مبنای الگوی کتابخانه، توصیفی و تحلیلی است.

http://sm.psas.ir/article_729992_ed08f11ef7b89b82868b50a20e62d3dc.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 The Principle of Continuity of Public Services and Its Impact on Achieving Good Governance in the Islamic Republic of Iran اصل استمرار خدمات عمومی و تاثیرات آن در دستیابیبه حکمرانی مطلوب در جمهوری اسلامی ایران 229 244 736844 10.22034/sm.2025.2044387.2252 FA محمد صارمی دانشجوی دکتری، گروه حقوق عمومی، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‎آباد، ایران. مهدی کردبچه حسین آباد گروه حقوق بین‌الملل، واحد ورامین، دانشگاه آزاد اسلامی، ورامین، ایران یاسر روستایی حسین آبادی گروه حقوق، واحد میناب، دانشگاه آزاد اسلامی، میناب، ایران 0000-0003-0682-8039 Journal Article 2024 10 27 The present study aims to examine the necessity of the principle of continuity of public services and its impact on achieving good governance within the framework of Iran’s legal system. The realization of good governance is attainable through various channels, one of the most significant of which is undoubtedly the provision of public services. The principal issue addressed in this study is the relationship between these two variables. The provision of public services constitutes one of the defining features of the modern state, seeking to ensure public satisfaction, and consequently the continuity of governance, through the promotion of public welfare. Over time, this concept has evolved into an established body of explicit legal rules governing public services. The principal research question is how the level, quality, and continuity of public services in Iran facilitate the achievement of good governance. The governing framework for addressing this question is provided by the supreme legal norms of the Islamic Republic of Iran. It is argued that the provision of public services, through guaranteeing such rights as the right to education, the right to health, social security, freedom of religion, gender equality, and related rights, enhances public satisfaction with governing authorities in Iran and thereby facilitates the realization of good governance. هدف پژوهش حاضر بررسی ضرورت اصل استمرار خدمات عمومی و تاثیرات آن برحکمرانی مطلوب در پرتو نظام حقوقی ایران است. دستیابی به حکمرانی مطلوب از گذرگاه‎های مختلفی میسر است که یکی از آنها قطعاً خدمات عمومی است. مسئله پژوهش حاضر بررسی ارتباط این دو متغیر می‌باشد. خدمات‌رسانی عمومی ازجمله مولفه‎های دولت مدرن است که به نوعی تلاش دارد با مرفه‎سازی جامعه رضایت عمومی و در نتیجه استمرار در حکم راندن را تضمین نماید. گذشت سالیان متمادی بر این ایده سبب شد که به قوانین صریحی برای خدمات عمومی تبدیل شود. سوال پژوهش حاضر این است که سطح و کیفیت و یا استمرار خدمات عمومی در ایران چگونه دستیابی به حکمرانی مطلوب را تسهیل می‎کند؟ قاعده حاکم بر این پرسش قوانین بالادستی جمهوری اسلامی ایران است. به نظر می‎رسد خدمات عمومی با در اختیار قرار نهادن حق آموزش، حق بر سلامت، تأمین اجتماعی، آزادی مذهب و برابری جنسیتی و... موجب افزایش رضایتمندی از حکمرانان در ایران می‎شود و امکان دستیابی به حکمرانی مطلوب را میسر می‎کند.

http://sm.psas.ir/article_736844_88a7bb085bc8ed5e314bd5750828093b.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 An Analysis of the Imperative and Prohibitive Styles in the Āyāt al-Aḥkām Related to Jihād: A Political and Social Approach تحلیل اسلوب‌های امر و نهی در آیات‌الاحکام مرتبط با جهاد:رویکردی سیاسی و اجتماعی 246 260 736489 10.22034/sm.2026.2049311.2273 FA زینب مصلح دانشجوی دکتری، گروه علوم قرآن و حدیث، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران 0009-0006-4209-7252 ابراهیم زارعی فر گروه زبان و ادبیات عرب، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران صفدر شاکر گروه زبان و ادبیات عرب، واحد فسا، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران Journal Article 2024 12 29 This article analyzes the political approach of the Noble Qur'an and the influence of the imperative and prohibitive rhetorical styles in the Āyāt al-Aḥkām concerning Jihād. The primary objective of this research is to elucidate the human, social, and political relationships reflected in the verses on Jihād and to examine the impact of these rhetorical forms on political and social decision-making during the lifetime of the Prophet (PBUH) and thereafter. The findings indicate that the verses concerning Jihād, particularly those found in Sūrat Baqarah, Sūrat Āl ʿImrān, and Sūrat Tawbah, are structured in a manner that emphasizes the ethical and social dimensions of Jihād alongside its military aspects. The imperative and prohibitive styles employed in these verses not only convey divine commands but also communicate secondary meanings concerning justice, the pursuit of truth, and the defense of the oppressed. This approach reminds Muslims that Jihād extends beyond a purely military concept and is presented as a means of realizing justice and establishing social balance. The study employs analytical and exegetical methods to examine the relevant Qur'anic verses. Drawing upon authoritative Qur'anic commentaries such as al-Mīzān by ʿAllāmah Ṭabāṭabāʾī and Majmaʿ al-Bayān by al-Ṭabrisī, the findings demonstrate that Jihād in the Qur'an is defined not merely as physical combat but as an endeavor to uphold human rights, defend the mustaḍʿafūn (the oppressed), and establish social justice. The Qur'anic verses indicate that Jihād serves as an instrument for the realization of justice and the protection of the rights of the oppressed rather than merely constituting a military action. More broadly, a deeper understanding of the secondary meanings conveyed through the imperative and prohibitive styles of the Qur'an can contribute to the establishment of social and political institutions founded upon justice and peaceful coexistence. Such an approach can provide a basis for constructive dialogue among different religious schools and cultures while fostering a more profound understanding of the humanistic and ethical principles underlying Jihād. Ultimately, these findings may contribute to the promotion of security, peace, and friendship among diverse societies and offer a model for policymaking grounded in both Islamic and humanitarian principles. By emphasizing the ethical and social dimensions of Jihād, this article contributes to a deeper understanding of Qur'anic concepts and their application within contemporary societies. این مقاله به تحلیل رویکرد سیاسی قرآن کریم و تأثیر اسلوب‌های امر و نهی در آیات جهاد می‌پردازد. هدف اصلی این تحقیق، تبیین روابط انسانی، اجتماعی و سیاسی در آیات جهاد و بررسی تأثیرات این اسلوب‌ها بر تصمیم‌گیری‌های سیاسی و اجتماعی در زمان پیامبر(ص) و پس از آن است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که آیات جهاد، به‌ویژه در سوره‌های بقره، آل عمران و توبه، به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که جنبه‌های اخلاقی و اجتماعی جهاد را در کنار ابعاد نظامی آن برجسته کنند. اسلوب‌های امر و نهی در این آیات، نه‌تنها به بیان دستورات الهی کمک می‌کنند، بلکه معانی ثانویه‌ای را در خصوص عدالت، حق‌طلبی و دفاع از مظلومان مطرح می‌سازند. این رویکرد به مسلمانان یادآوری می‌کند که جهاد فراتر از یک مفهوم نظامی است و به عنوان ابزاری برای تحقق عدالت و برقراری توازن اجتماعی معرفی می‌شود. در این پژوهش، از روش‌های تحلیلی و تفسیری برای بررسی آیات جهاد استفاده شده است. با استناد به تفاسیر معتبری مانند المیزان (علامه طباطبایی) و مجمع البیان (طبرسی)، نتایج نشان می‌دهد که جهاد در قرآن نه‌تنها به معنای مبارزه فیزیکی، بلکه به عنوان تلاشی برای احقاق حقوق انسانی، دفاع از مستضعفان و ایجاد عدالت اجتماعی تعریف شده است. آیات قرآن نشان می‌دهند که جهاد در قرآن، ابزاری برای تحقق عدالت و دفاع از حقوق مظلومان است، و نه صرفاً یک اقدام نظامی. به‌طور کلی، فهم عمیق‌تر از معانی ثانویه اسلوب‌های امر و نهی در قرآن می‌تواند به ایجاد نهادهای اجتماعی و سیاسی براساس عدالت و همزیستی مسالمت‌آمیز کمک کند. این رویکرد می‌تواند زمینه را برای گفت‌وگوهای سازنده میان مذاهب و فرهنگ‌ها فراهم آورد و به درک بهتر از اصول انسانی و اخلاقی جهاد کمک کند. در نهایت، این یافته‌ها می‌توانند به برقراری امنیت، صلح و دوستی در جوامع مختلف منجر شوند و الگویی برای سیاست‌گذاری‌های مبتنی بر اصول اسلامی و انسانی ارائه دهند. این مقاله با تأکید بر ابعاد اخلاقی و اجتماعی جهاد، گامی در جهت درک عمیق‌تر از مفاهیم قرآنی و کاربرد آن‌ها در جوامع معاصر برداشته است.

http://sm.psas.ir/article_736489_886acf40dac2abe104af8a163f17d663.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 An Examination of the Structure of the Second Pahlavi State from the Perspective of Historical Institutionalism بررسی ساخت دولت پهلوی دوم از منظر نهادگرایی تاریخی 261 276 722959 10.22034/sm.2025.2051820.2281 FA پوریا عبداله زاده دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. اصغر پرتوی گروه علوم سیاسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0009-0002-1700-9952 مالک ذوالقدر گروه علوم سیاسی، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. Journal Article 2025 01 27 The state is regarded as a macro-institution encompassing many other significant institutions; consequently, the process of state-building is of considerable importance. One of the fundamental challenges in the formation of state institutions is the existence of patronage institutions, which, through rent-seeking and favoritism, generate numerous social and political conflicts. The present study analyzes the process of state-building during the Second Pahlavi period from the perspective of historical institutionalism. Within this framework, the coup d’état of 19 August 1953 (28 Mordad 1332) is considered a critical juncture, since the principal structure of Mohammad Reza Shah’s rule took shape after this event and became institutionalized as a military authoritarian state. Measures such as the Land Reform and the White Revolution can likewise be analyzed within this context. Furthermore, the principal institutions involved in state-building during this period are examined, demonstrating that all of them functioned through patronage and essentially served as the primary instruments for extending state power throughout society. This institutional structure intensified social inequality and discrimination while accelerating the process of unbalanced development, because the principal social groups benefiting from the regime’s patronage policies belonged to the urban upper classes, and even the human and financial resources of the lower classes were utilized to promote the economic growth of the upper strata. Consequently, during the early 1970s, class inequality in Iran reached its highest level compared with the preceding twenty years and even with the subsequent period (the first two decades following the Islamic Revolution), while organized corruption became deeply entrenched within the Pahlavi political system. Ultimately, this pattern of state-building prevented a substantial segment of society from pursuing its demands through peaceful means. As a result, reformist tendencies weakened, revolutionary orientations intensified, and opponents and non-supporters of the regime, who had long been marginalized, entered the political arena and laid the groundwork for the collapse of the Pahlavi regime. دولت نهادی کلان به‌شمار می‌رود که بسیاری نهادهای مهم دیگر را نیز دربرمی‌گیرد. از این‌رو بحث از روند ساخت دولت، اهمیت بسیاری دارد. از سوی دیگر، یکی از مشکلات اساسی که در مسیر ساخت نهادهای دولت وجود دارد، نهادهای حامی‌پرور هستند که با استفاده از رانت و رویه طرفدارگزینی، زمینه‌ساز بسیاری از تعارضات اجتماعی و سیاسی می‌گردند. پژوهش حاضر درصدد تحلیل روند دولت‌سازی در دوره پهلوی دوم از منظر رویکرد نهادگرایی تاریخی برآمده است. در این رابطه کودتای 28 مرداد به‌عنوان یک بزنگاه یا لحظه سازنده در نظر گرفته شد؛ چراکه ساختار اصلی حاکمیت محمدرضا شاه پس از این تاریخ شکل گرفت و به‌صورت یک دولت تمامیت‌خواه نظامی نهادینه شد. اقداماتی چون اصلاحات ارضی و انقلاب سفید نیز در همین راستا قابل تحلیل هستند. از سوی دیگر، مهم‌ترین نهادهای سازنده ساخت دولت در این زمان مورد بحث قرار گرفت و مشخص شد که همه این نهادها در زمینه حامی‌پروری عمل کرده و در اصل به‌عنوان عناصر اصلی بسط قدرت دولت در جامعه عمل کرده‌اند. این ساختار، نابرابری‌ها و تبعیض‌های اجتماعی را گسترش داد و روند توسعه نامتوازن را شدت بخشید؛ زیرا نیروهای عمده اجتماعی که سیاست حامی‌پروری رژیم به آنها اختصاص داشت، از طبقات بالای شهری بودند و حتی منابع انسانی و مالی طبقات پایین، در مسیر رشد اقتصادی طبقات بالا هزینه می‌شد. از این جهت فاصله طبقاتی در ایران طی سال‌های ابتدایی دهه 50، به بالاترین رقم نسبت به بیست سال قبل و حتی بعد از خود (دو دهه اول بعد از انقلاب) رسید و فساد سازمان‌یافته گریبان‌گیر نظام سیاسی پهلوی گردید. در آخر نیز این روند دولت‌سازی سبب شد تا بخش مهمی از نیروهای اجتماعی نتوانند از مسیر مسالمت‌آمیز مطالبات خود را پیگیری نمایند و در نتیجه گرایش‌های اصلاح‌طلبانه در آنها تضعیف شده و رویکرد انقلابی تشدید گردید و نهایتاً مخالفان و غیرحامیان رژیم که مدت‌ها در حاشیه نگه داشته بودند، وارد عمل شده و مقدمات سقوط پهلوی را فراهم آوردند.

http://sm.psas.ir/article_722959_06f986c6e4d3b2316d870848759cd706.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 A Comparative Study of the Policymaking of the Governments of the Islamic Republic of Iran and Türkiye in the Field of Political Party Activities مطالعه تطبیقی سیاستگذاری دولت‌های جمهوری اسلامی ایرانو ترکیه در حوزه فعالیت‌های حزبی 277 292 737766 10.22034/sm.2026.2094256.2352 FA امیر عباس فارسی نژاد دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی (سیاستگذاری عمومی)، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران. 0009-0000-4663-8761 حسن عیوض زاده گروه روابط بین‌الملل، دانشکده علوم انسانی و هنر، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0000-0002-9640-8419 مهدی خوش خطی گروه روابط بین‌الملل، واحد زنجان، دانشگاه آزاد اسلامی، زنجان، ایران 0000-0001-7997-8092 Journal Article 2026 07 12 A political party is a modern political institution and refers to an organized group of individuals who share common political ideas and strive to achieve specific objectives. Among the most important functions of political parties are articulating and transmitting public demands to decision-making centers and enhancing the legitimacy and public acceptance of governing systems. Iran and Türkiye possess a long history of political parties and political organizations within the Islamic world. Nevertheless, both countries remain considerably distant from the optimal level of organization and effective public participation required for political development. It appears that, following the Islamic Revolution, the evolution of the party system in Iran has remained at the stage of expansion and has not yet reached the stage of institutionalization, whereas in Türkiye the party system has developed greater similarities with modern party models found elsewhere in the world. Given the cultural, social, and geographical proximity of the two countries, the present study comparatively examines the political systems of the Islamic Republic of Iran and Türkiye. Employing a descriptive-analytical method and drawing upon the theoretical framework of Patrice Duran, the study seeks to answer the following question: How has the nature of Iran’s Islamic religious political system, in comparison with Türkiye’s secular political system, influenced party policymaking in these two countries? The findings indicate that the religious political system of the Islamic Republic of Iran, compared with the secular political system of Türkiye, has exerted a direct influence on the party policymaking of both countries. The differences between their approaches to party policymaking are more substantial than their similarities. Finally, the respective strengths and weaknesses of each system are comparatively evaluated, enabling the study to offer recommendations for enhancing the performance and political role of parties in promoting genuine democracy, expanding public participation, strengthening popular legitimacy, and ensuring the sustainability of the governing system. حزب یک نهاد سیاسی مدرن است و به گروه یا مجموعه‌ای سازمان‌یافته از افرادی اطلاق می‌شود که دارای اندیشه‌های سیاسی مشترکی بوده، و برای اهداف خاصی تلاش می‌کنند. از مهم‌ترین اهداف حزب می‌توان به انتقال خواسته‌ها و مطالبات مردمی به مراکز تصمیم‌سازی و اثرگذاری در میزان مشروعیت و مقبولیت نظام‌های حاکم اشاره کرد. دو کشور ایران و ترکیه در جهان اسلام از سابقه طولانی در تشکیل احزاب و گروه‌های سیاسی برخوردارند. هرچند در امر سازماندهی و جلب شایسته مشارکت مردم با هدف توسعه سیاسی، با تراز مطلوب فاصله زیادی دارند. به نظر می‌رسد بعد از انقلاب اسلامی ایران فرایند تکوین نظام حزبی در ایران در مرحله گسترش قرار گرفته و هنوز به مرحله نهادمندی پا نگذاشته است، اما در ترکیه این موضوع با مدل‌های مدرن حزبی در دنیا تشابه بیشتری یافته است. پژوهش حاضر درصدد است با توجه به قرابت‌های فرهنگی، اجتماعی و همسایگی، ضمن مقایسه تطبیقی نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران با نظام سیاسی ترکیه، با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و در چهارچوب نظریه پاتریس دیوران، به این سوال پاسخ دهد که «نوع نظام سیاسی دینی- اسلامی ایران در مقایسه با نوع نظام سیاسی سکولار ترکیه چه تأثیری در سیاستگذاری‌های حزبی این دو کشور داشته است؟». یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که نوع نظام سیاسی دینی جمهوری اسلامی ایران در قیاس با نوع نظام سیاسی سکولار ترکیه، تأثیر مستقیمی روی سیاستگذاری حزبی دو کشور داشته است، به طوری که وجوه افتراق سیاستگذاری حزبی دو کشور بیشتر از وجوه اشتراک آن است و در نهایت شرایط و نقاط ضعف و قوت آن‌ها مورد ارزیابی مقایسه‌ای قرار گرفته تا بتوان ثمره این بررسی را که در نوع خود مشابه نداشته است، در قالب پیشنهاداتی برای ارتقای عملکرد و نقش‌آفرینی احزاب در مسیر تحقق دموکراسی واقعی به منظور مشارکت بیشتر و برای تمهید مشروعیت مردمی و پایداری نظام حاکم به کار برد.

http://sm.psas.ir/article_737766_c2090780451c06cd037057bc7ca01f18.pdf

انجمن مطالعات سیاسی حوزه سیاست متعالیه 2345-2676 13 4 2025 12 22 Sociological Analysis of the Civilizational and Identity-Building Functions of the Arbaeen Ceremony of Imam Hussein in the Contemporary World تحلیل جامعه‌شناختی کارکردهای تمدنی و هویت‌ساز مراسم اربعین حسینی در جهان معاصر 736841 10.22034/sm.2025.2048594.2272 FA بهروز صالحی حق التدریس 0009-0007-2288-0976 سیده زهرا موسوی عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد قزوین محمد حسین رضایی مربی 0000-0003-0926-1402 Journal Article 2024 12 20 in pajooshi ba didegah jamaeishenakht, naqsh marasm arabiin hasini bacpehonvan yek nehad ejtemaei khodsamandeh, nezam namadin tamdani ve makanism npavitsaz farameli ra moord barresi gharar midehad. dar pasokh bah sw̉al esli «ejtema azim arabiin hasini az tariq cheh makanismenpehei jamaeishenakhti ve ba takieh bar kodam mw̉lafanpantacpehei tamdani, bah tahkim paieileyaye etegadi tashi ve taqvit npavit jami shieiyan mianjamad?» in farzieh ra mikand keh «ranpapeymayi arabiin ba tolid laieileyaye kolan ejtemaei ـ tamdani shi sakhtarehaye ayini, menaskegani ve goftaman moghavmat bah ravayatpardazi karbola bacpehmesabeh ostorecontacpehei moaser, nah taneya bah baztolid bavarehaye shiei mipardazad, bolkeh alguyi baraye «tamdan, misazad» baraye araeh midehad. mi shod.» moghaleh ba barresi sokhenan rayabran moazam enghalab ve npamchenin ba mosahebacpantacpehei mazzehabi ve jamaeishenasi dar khsus peyadehroye arabiin ve bardashtenpehei tamdansazaneh ve npavit bakhshi aneya az in «pedideh jami», ba estefadeh az nazarieileyaye jamaeishenakhti, bah tahlil in roydad azim pardakhteh est. in pajoosh ba estefadeh az menabe ketabakhanekyi, sokhenan rayabar mosahebeh dar saiat ishan ve npamchenin mosahebacpantacpehei rasmi ba enjam shodeh est. savalat esli ve farei az rosh mosahebeh dar moord mosael marbuteh porsideh shodeh est ve pes az barresi ve tahlil dadeh cpehei tahaqiq, farzieh esli ba tojeh bah tahlil kifi mosahebeh cpehei sort garafteh moord tayid vaghe shodeh est. cpehmisheh ayin cpeha ve adian mokhtelf ba cpehdaf npambastegi mian pirvan ve npavit bakhshi bah jarian ejtemaei khod, eyami ra dar sal moshkhs ve pirvan khod ra molzam bah sharkat dar in ejtemaat mi konand. yeki az piamenpehei in tajmaat, jacpehani ve bah noei jarian ejtemaei est keh mamolan dar jameh jacpehani tasirgozar est. zyert arabyne yky az moteomtaryne naghshesay heyaty fareang shye myhbashod kyeh npamvareh shyeyan rastyne ba ayne neshaneh dartul tarykh myeshvand. ali ragham risheh cpehei tarikhi peyad roye arabiin hasini dar aragh ema dar gharn akhir balat hokomet rezhim bas bar keshor aragh ve mokhaleft in hokomet ba npar goneh bargozari ayaen ve geramidasht cpehei mazzehabi dar aragh ve sharayet ameniti in keshor peyadeh roye arabiin amala tatil bud. ba sarangoni rezhim ghzayi aragh az sal 1382 in harkat mojaddan toset mardam aragh aghaz mi shod keh mi tavan oj giri peyadeh roye ve ejtema arabiin hasini ra bah panj sal gozashteh danst. این پژوهش با اتخاذ رویکردی جامعه‌شناختی، نقش مراسم اربعین حسینی به‌عنوان یک نهاد اجتماعی خودسامان‌ده، نظام نمادین تمدنی و مکانیسم هویت‌ساز فراملی را مورد بررسی قرار می‌دهد. در پاسخ به سؤال اصلی «اجتماع عظیم اربعین حسینی از طریق چه مکانیسم‌های جامعه‌شناختی و با تکیه بر کدام مؤلفه‌های تمدنی، به تحکیم پایه‌های اعتقادی تشیع و تقویت هویت جمعی شیعیان می‌انجامد؟» این فرضیه را مطرح می‌کند که «راهپیمایی اربعین با تولید لایه‌های کلان اجتماعی ـ تمدنی ساختارهای آیینی، مناسک همگانی و گفتمان مقاومت به روایت‌پردازی کربلا به‌مثابه اسطوره معاصر، نه تنها به بازتولید باورهای شیعی می‌پردازد، بلکه الگویی برای «تمدن‌سازی مبتنی بر زیست‌جهان شیعی» ارائه می‌دهد که در آن، هویت فراملی شیعه بازتعریف می‌شود.» مقاله با بررسی سخنان رهبر معظم انقلاب و نیز مصاحبه با کارشناسان مذهبی و جامعه‌شناسی درخصوص پیاده‌روی اربعین و برداشت‌های تمدن‌سازانه و هویت‌بخش آنان از این «پدیده جمعی»، با استفاده از نظریه‌های جامعه‌شناختی، به تحلیل این رویداد عظیم پرداخته است. این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای، سخنان رهبری در سایت رسمی ایشان و نیز مصاحبه با کارشناسان انجام شده است.ساختارهای آیینی، تشیع، اربعین حسینی، هویت جمعی شیعیان، تمدن اسلامی به عنوان واژگان کلیدی محسوب می شود.موارد مندرج در خصوص تحقیق درباره یک فرضیه از طریق استناد به اطلاعات و یافته های کتابخانه ای، مشاهده همراه با مشارکت نگارنده تحقیق و مصاحبه عمیق و کیفی با کارشناسان جامعه شناسی و دینی مطرح گردیده است.در این پژوهش سوالات اصلی و فرعی از روش مصاحبه عمیق از کارشناسان مربوطه پرسیده شده است و پس از بررسی و تحلیل داده های تحقیق، فرضیه اصلی با توجه به تحلیل محتوای کیفی مصاحبه های صورت گرفته مورد تایید واقع شده است. همواره آیین ها و ادیان مختلف با هدف همبستگی میان پیروان و هویت بخشی به جریان اجتماعی خود، ایامی را در سال مشخص کرده و پیروان خویش را ملزم به شرکت در این اجتماعات می کنند. یکی از پیامدهای اینگونه تجمعات، نمود جهانی و به نوعی تبلیغ آن جریان اجتماعی است که معمولا در جامعه جهانی تاثیر گذار است. زیارت اربعین یکی از مهم‌ترین محورهای حیاتی فرهنگ شیعه می‌باشد که همواره شیعیان راستین با این نشانه درطول تاریخ شناخته می‌شوند. علی رغم ریشه های تاریخی پیاد روی اربعین حسینی در عراق اما در قرن اخیر بعلت حکومت رژیم بعث بر کشور عراق و مخالفت این حکومت با هر گونه برگزاری آیئن و گرامیداشت های مذهبی در عراق و شرایط امنیتی این کشور پیاده روی اربعین عملا تعطیل شده بود. با سرنگونی رژیم بحث عراق از سال 1382 این حرکت مجدداً توسط مردم عراق آغاز می گردد که می توان اوج گیری پیاده روی و اجتماع اربعین حسینی را مربوط به پنج سال گذشته دانست.با توجه به این شرایط اجتماع میلیونی زائرین اربعین حسینی در کربلای معلی امری احیا شده می باشد و با توجه به این موضوع پژوهش و تحقیقات بسیار اندک و معدودی در خصوص بررسی ابعاد مختلف این رویداد عظیم صورت پذیرفته است.