سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

آموزه‌های حکمرانی دو پیامبر دولتمرد قرآن؛ حضرت داوود و سلیمان(ع)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
10.22034/sm.2025.2018175.2168
چکیده
امروزه با گسترش دموکراسی در جوامع و فراگیر شدن سازوکار غیرتوحیدی حکمرانی، لزوم دستیابی به سازوکاری توحیدی در شیوه حکمرانی که ناظر به هردو زندگی دنیوی و اخروی انسان‌ها باشد، بیش از پیش احساس می‌شود. قرآن کریم به عنوان پرچمدار توحید و یگانه راه سعادت، بهترین منبع دستیابی به این امر بوده و یکی از شیوه‌های هدایت آن بیان داستان سرگذشت پیامبران خداست که با تدبر در آن‌ می‌توان درس‌ها و عبرت‌های مهمی کشف کرد. هدف این تحقیق کشف آموزه‌های حکمرانی الهی از سیره حکمرانی دو پیامبر حضرت داود و سلیمان(ع) ذکر شده در قرآن کریم می‌باشد. سوال اصلی پژوهش این است که منش و شیوه حکمرانی دو پیامبر مذکور که نمونه‌ای از حکمرانی مطلوب قرآن می‌باشد، در موضوعات مختلف چگونه بوده است؟ در این پژوهش به روش توصیفی- تحلیلی منابع مرتبط با حکمرانی الهی و مستندات مرتبط با آموزه‌ها و شیوه‌های حکمرانی دو پیامبر دولتمرد و پدر و پسر قرآن یعنی حضرات داود و سلیمان(ع) جمع‌آوری شده و مستند به داده‌های کتابخانه‌ای و اینترنتی با تاکید بر مستندات و تفاسیر مرتبط از قرآن، به تحلیل و تفسیر داده‌ها پرداخته شده‌ است. شش درس از شیوه حکمرانی الهی مربوط به حوزه‌های مشروعیت، آزادی، عدالت، سیاست خارجی و نظم در سیره این دو پیامبر خدا بدست آمد که عبارتند از الهی بودن منبع مشروعیت حکمران، مبنا بودن هدایت به سمت حق‌تعالی در تمامی امور سیاسی، لزوم برقراری عدالت اجتماعی برای رشد مادی و معنوی افراد جامعه لزوم اعطای آزادی مشروع از جانب حکمران به افراد جامعه و آزاد بودن افراد در تعیین حق سرنوشت خود در قالب احزاب و گروه‌های اجتماعی، لزوم داشتن سرسختی در برخورد با مشرکین در سیاست خارجی و تقویت نیروی نظامی جهت حفظ امنیت و بقاء، لزوم داشتن نظم، نظارت و جدیت در قبال مسئولین در حکمرانی. بنابراین، نقد حکمرانی غیرالهی و نشان دادن مصادیق حکمرانی الهی در رفتار و عمل دو پیامبر دولتمرد مستند به آیات قرآنی و تفاسیر منابع قرآنی از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش می‌باشد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Governance Doctrines of Two Statesman Prophets of the Qur’ān; Prophet Dāwūd and Sulaymān (Peace Be Upon Them) According to the Holy Qur’ān

نویسندگان English

Mohammad LaelAlizadeh 1
Komeil NaderiMahdi 2
1 Associate Professor, Department of Political Science, Payam Noor University, Tehran, Iran
2 PhD., Student, Department of Political Science, Faculty of Law and Political Science, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

Today, with the expansion of democracy in societies and the prevalence of the non-Tawḥīdī (non-monotheistic) mechanism of governance, the necessity of achieving a Tawḥīdī mechanism in the method of governance that observes both the worldly and the Hereafter life of humans is felt more than ever before. The Holy Qur’ān, as the flag-bearer of Tawḥīd and the unique path to felicity, is the best source for achieving this matter, and one of its methods of guidance is stating the story of the biography of the Prophets of God, wherein by contemplating it, important lessons and admonitions can be discovered. The purpose of this inquiry is to discover the doctrines of divine governance from the governance Sīrah (conduct) of the two Prophets, Prophet Dāwūd and Sulaymān (Peace Be Upon Them), mentioned in the Holy Qur’ān. The main question of the research is: How was the character and method of governance of the two mentioned Prophets, which is an example of the desired governance of the Qur’ān, in various subjects? In this research, utilizing the descriptive-analytical method, sources related to divine governance and documentation related to the doctrines and methods of governance of the two statesman Prophets, and the father and son of the Qur’ān, namely Their Holinesses Dāwūd and Sulaymān (Peace Be Upon Them), were collected, and based on library and internet data with an emphasis on relevant documentation and exegeses from the Qur’ān, the analysis and interpretation of the data have been performed. Six lessons from the method of divine governance related to the spheres of legitimacy, freedom, justice, foreign policy, and order were obtained in the Sīrah of these two Prophets of God, which consist of: the divine nature of the ruler's source of legitimacy, the basis being guidance toward the Truth (Al-Ḥaqq) in all political affairs, the necessity of establishing social justice for the material and spiritual growth of the individuals of society, the necessity of granting legitimate freedom on the part of the ruler to the individuals of society and the individuals being free in determining their own right to self-determination in the form of parties and social groups, the necessity of possessing firmness in dealing with polytheists (Mushrikīn) in foreign policy and strengthening the military force to preserve security and survival, and the necessity of possessing order, supervision, and seriousness regarding officials in governance. Therefore, the critique of non-divine governance and demonstrating the instances of divine governance in the behavior and action of two statesman Prophets, documented by Quranic verses and exegeses of Quranic sources, are among the most important findings of this research.

کلیدواژه‌ها English

Governance, Prophet Dāwūd, Prophet Sulaymān, Statesman Prophets, Qur&rsquo
ān, Divine Governance
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
اخترشهر، رضا. (1398). سیاست چیست. تهران: کانون اندیشه جوان وابسته به موسسه کانون اندیشه جوان.
ارسطا، محمدجواد؛ مستقیمی، مهدیه‌ سادات؛ دشتی، تقی (1398). حکمرانی شایسته از منظر قرآن کریم. قم: مکث اندیشه.
جیمز، هاکس (1349). قاموس کتاب مقدس. تهران: انتشارات کتابخانه طهوری.
خامنه‌ای، سید علی (13/10/1363). بیانات در دیدار جمعی از دانشجویان. قابل دسترس در: https://khl.ink/f/39710
خسروپناه، عبدالحسین (1402). حکمت و فقه حکمرانی. تهران: دانشگاه عالی دفاع ملی.
خمینی، سید روح‌الله. (1373). ولایت فقیه. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
درویشی، سید رضا (1392). بررسی مدیریت نظامی حضرت داود(ع) از دیدگاه قرآن و روایات. مدیریت نظامی، 13(51)، ص204-167.
دهخدا، علی‌اکبر (1373). لغت‌نامه دهخدا. تهران: روزنه. ج1.
دیباجی، سید محمدعلی (1387). پیامبران دولتمرد. پژوهشی درباره مدل‌های حکومت دینی در قرآن. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات فرهنگی.
رستمی، محمدزمان. (1384). عدالت از دیدگاه اندیشمندان اسلامی و غربی، جستارهای اقتصادی، 2(4): ص138-115.
زارعی، بهادر؛ احمدی، سید عباس؛ عابدی‌درچه، محسن (1398). تبیین مولفه‌های حکمرانی متعالی در اسلام. در: اولین همایش ملی حکمرانی، ص3.
شرفی، محمدرضا؛ خسروی، مهدی؛ کیانی، شیوا (1389). بازشناسی ارزش‌های مهم مدیریتی در زندگی حضرت سلیمان. آموزه‌های قرآنی، شماره 12.
طباطبایی، سید محمدحسین (1380). ترجمه تفسیر المیزان. مترجم: محمدباقر موسوی همدانی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج15، 8، 1.
طبرسی، فضل‌بن‌حسن (1366). مجمع‌البیان فی تفسیر القرآن. بیروت: دارالمعرفه، ج7.
عالم، عبدالرحمن (1401). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.
عروسى حویزى. عبد على بن جمعة (1372). تفسیر نورالثقلین. قم: اسماعیلیان، ج4.
قوام، عبدالعلی (1393). کاربرد نظریه‌های روابط بین‌الملل. تهران: دنیای اقتصاد.
قوام، عبدالعلی (1394). روابط بین‌الملل، نظریه‌ها و رویکردها. تهران: سمت.
کوشکی، محمدصادق (1393). جستاری در مبانی سیاست مطلوب در قرآن کریم. قم: نشر معارف.
محلاتی، محمدسروش (1402). حکمرانی شایسته. تهران: میراث اهل قلم.
مرشایمر، جان جوزف (1397). تراژدی سیاست قدرت‌های بزرگ. مترجم: غلامعلی چگینی‌زاده. تهران: وزارت امور خارجه، اداره چاپ و انتشارات.
مسعودی، علی بن الحسین (1384). اثبات الوصیه للامام علی‌بن‌ابی‌طالب(ع). قم: انصاریان، ج1.
مصاحب، غلامحسین (1356). دایره‌المعارف فارسی. تهران: فرانکلین، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی، ج2.
مصباح یزدی، محمدتقی (1389). نگاهی گذرا به نظریه ولایت فقیه. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
میدری، احمد؛ خبرخواهان، جعفر (1383). حکمرانی خوب، بنیان توسعه. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر بررسی‌های اقتصادی.
Ansell, Ch. & Torfing, J. (2022.). Handbook On Theories of Governance. UK: Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Bevir, M. (2009). Key Concepts in Governance. California: Sage Publication.
Klausen, K.K., Torfing. J., Andersen, L.B. & Greve, C. (2020). Public governance paradigms: competing and co-existing. UK: Cheltenham: Edward Elgar Publishing.
Merriam-Webster. (n.d.). Function. In Merriam-Webster. com dictionary.        
 
https://www.merriam-webster.com/dictionary/function
World Bank (1992). Governance and Development. Washington, D.C.20433.