سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

تاریخ فلسفه سیاسی در سده چهاردهم در حوزه علمیه قم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار، پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر بررسی سیر فلسفه سیاسی در حوزه علمیه قم در سده اخیر است. در این راستا تلاش شده است جریان فلسفه سیاسی از آغاز تأسیس حوزه علمیه قم تا زمان حاضر بررسی شود. از این‌رو سوال اصلی پژوهش این است که جریان فلسفه سیاسی در حوزه علمیه قم از آغاز تأسیس تاکنون چگونه بوده است. روش پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و نتایج نشان داد که ظهور فلسفه سیاسی در حوزه علمیه قم به صورت یک قلمروی دانشی به سه دهه اخیر قرن چهاردهم شمسی در موسسات حوزوی- دانشگاهی بازمی‌گردد. این موسسات آموزشی و پژوهشی طی سی سال آخر سده حاضر توانسته‌اند یکی از معدود قطب‌های فلسفه سیاسی را در سطح کشور مستقر سازند، که به ویژه به معرفی و گسترش فلسفه سیاسی دوره اسلامی ایران و فلسفه سیاسی معاصر می‌پردازد. توجه به سه نکته در امر آموزش و پژوهش فلسفه سیاسی دارای اهمیت است: نخست، آموزش زبان‌های اصلی این رشته، دوم آشنایی با مکاتب و منابع اصلی فلسفه سیاسی غربی و اسلامی، و سوم آموزش جدیدترین روش‌های تفکر و استدلال در قلمروی فلسفه سیاسی. در پرتو چنین توجهی به فلسفه سیاسی است که می‌توان حوزه علمیه قم را به عنوان یکی از قطب‌های علمی- مذهبی در جهان معرفی کرد که توان پاسخ‌گویی به مسایل بشری را در سطح جهانی دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The History of Political Philosophy in the Fourteenth Century at the Qom Seminary

نویسنده English

Mohammad Pezeshgi
Associate Professor, Institute for Science and Political Thought, Research Institute for Islamic Culture and Thought, Qom, Iran
چکیده English

The present study aims to examine the evolution of political philosophy at the Qom Seminary over the past century. In this regard, efforts have been made to analyze the trajectory of political philosophy from the establishment of the Qom Seminary to the present time. Therefore, the main question of the research is: How has the stream of political philosophy at the Qom Seminary evolved since its inception? The research method is descriptive-analytical, and the results indicate that the emergence of political philosophy as a distinct field of knowledge in the Qom Seminary dates back to the last three decades of the fourteenth century (Hijri calendar) in seminary-university institutions. Over the past thirty years, these educational and research institutions have established one of the few centers of political philosophy in the country, particularly focusing on the introduction and expansion of Islamic era political philosophy in Iran and contemporary political philosophy. Attention to three key points is crucial in the teaching and research of political philosophy: first, the instruction of primary languages of this field; second, familiarity with the principal schools and sources of Western and Islamic political philosophy; and third, the teaching of the latest methods of thinking and reasoning in the realm of political philosophy. By focusing on such aspects of political philosophy, the Qom Seminary can be recognized as one of the scientific-religious centers in the world capable of addressing human issues on a global scale.

کلیدواژه‌ها English

Qom Seminary
political philosophy
religious thought
پزشکی، محمد (1383). چیستی فلسفه سیاسی در حوزه تمدن اسلامی. قم: بوستان کتاب.
پزشکی، محمد (1387). مطالعات سیاسی و حوزه علمیه قم. در: وضعیت علوم انسانی در ایران معاصر (دفتر دوم). به اهتمام مظفر نامدار. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، ج3.
پزشکی، محمد (1398). فلسفه علم سیاست و حکمت متعالیه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
پزشکی، محمد (1400). الگوهای علم سیاست در حکمت متعالیه. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
پزشکی، محمد (2021م). مدخل الی معرفه الفلسفه السیاسیه الاسلامیه. الفکر السیاسی الاسلامی، 1(2)، ص134-110.
جعفریان، رسول (1393). جریان‌ها و سازمان‌های مذهبی - سیاسی ایران: از روی کار آمدن محمدرضا شاه تا پیروزی انقلاب اسلامی (سال‌های 1320- 1357). قم: علم.
جوادی آملی، عبدالله (1387). چالش‌های حکمت متعالیه در مسئله سیاست. در: سیاست متعالیه از منظر حکمت متعالیه. به اهتمام شریف لک‌زایی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
جوادی آملی، عبدالله (1388). جامعه در قرآن. قم: اسراء، چاپ سوم.
حسنی، ابوالحسن (1390). فلسفه سیاسی متعالیه. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
حقیقت، سید صادق (1394). روش‌شناسی علوم سیاسی. قم: دانشگاه مفید، چاپ چهارم.
سبحانی، محمدتقی (1386). اسلام به‌مثابه چارچوب معرفتی فلسفه سیاسی. در: امکان فلسفه سیاسی اسلام. به اهتمام مرتضی یوسفی‌راد. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
شریف رازی، محمد (1332). آثار الحجة. قم: کتابفروشی برقعی، ج ۲.
شیرخانی، علی؛ زارع، عباس (1384). تحولات حوزه علمیه قم پس از پیروزی انقلاب اسلامی. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
طباطبایی، جواد (1374). ابن خلدون و علوم اجتماعی: وضعیت علوم اجتماعی در تمدن اسلامی. تهران: طرح نو.
طباطبایی، جواد (1400). ابن خلدون و علوم اجتماعی. تهران: مینوی خرد، ویراست دوم.
طباطبایی، سید محمدحسین (1388). زندگی من، در بررسی‌های اسلامی. به کوشش سید هادی خسروشاهی. قم: بوستان کتاب، چاپ دوم.
طباطبائی، سید محمدحسین (1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: جماعه المدرسین فی الحوزه العلمیه فی قم المقدسه، ج2.
طباطبائی، سید محمدحسین (1428ق). رساله الانسان فی الدنیا، فی الانسان و العقیده. قم: باقیات.
فراتی، عبدالوهاب (1390). دانش سیاسی در حوزه علمیه قم. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
مرکز پژوهشی دایره‌المعارف علوم عقلی اسلامی (1396). اصطلاحنامه فلسفه سیاسی. قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
مطهری، مرتضی (1383). مجموعه آثار: فلسفه تاریخ. تهران: نشر صدرا، ج 15.ملکیان، مصطفی (1386). پارادوکس معرفتی وحی و فلسفه سیاسی اسلام. در: امکان فلسفه سیاسی اسلام. به اهتمام مرتضی یوسفی‌راد. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
میرخلیلی، سید جواد (1397). انقلاب اسلامی و توسعه علوم انسانی و اسلامی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.