سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

بررسی شاخص‌های کارآمدی نظام سیاسی جمهوری اسلامی ایران در عرصه ثبات سیاسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، دانشگاه باقرالعلوم(ع)، قم، ایران.
2 استادیار، دانشگاه باقرالعلوم(ع)؛ و عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران
چکیده
پژوهش حاضر درصدد است با واکاوی اندیشه امام خمینی به عنوان بنیان‌گذار انقلاب اسلامی ایران، مقام معظم رهبری و قانون اساسی که نشان‌دهنده رویکرد نظام جمهوری اسلامی در اداره جامعه است، و با استفاده از نظریه محرومیت نسبی تد رابرت گر[1]، شاخصه‌های کارآمدی نظام جمهوری اسلامی ایران (به ویژه در دهه 90) در عرصه ثبات سیاسی را مورد بررسی قرار دهد. روش پژوهش توصیفی تحلیلی است و نتایج نشان داد که هرچند نظام جمهوری اسلامی، مبتنی‌بر مبانی اسلام و اندیشه امام خمینی و مقام معظم رهبری بوده، و در آن، شاخصه‌های عدالت، رفاه اجتماعی، آزادی، مشارکت سیاسی و امنیت، به عنوان مهم‌ترین شاخصه‌های کارآمدی همواره مورد تأکید است؛ ولی در مرحله عمل با توجه به بی‌ثباتی‌های اواخر دهه 90، نشانه‌هایی از ضعف کارآمدی و نارضایتی مردم وجود دارد. احساس محرومیت نسبی مهم‌ترین عامل نارضایتی مردم بوده و تنها راه جلوگیری از اعتراضات مردم و برقراری ثبات سیاسی و کارآمدی نظام، افزایش رضایت‌‌مندی عمومی است. این احساس محرومیت می‌‌تواند ناشی از عوامل مختلفی چون فقدان رفاه اجتماعی، عدم مشارکت سیاسی، عدم امنیت، آزادی و نظایر آن باشد. در مکتب سیاسی امام خمینی و مقام معظم رهبری، خواست مردم تعیین‌کننده است. آنان همواره بر ایجاد عدالت، آزادی، امنیت، رفاه اجتماعی متناسب با شأن انسانی افراد جامعه، فراهم کردن زمینه مشارکت سیاسی مردم، عدم تبعیض و پذیرش انتقاد به عنوان وظایف دولت تأکید کرده‌اند. در همین راستا، هدف امام خمینی صرفاً مبارزه با نظام شاهنشاهی و برقراری حکومت اسلامی نبود، بلکه تشکیل حکومت وسیله است و هدف از برپایی آن، اجرای احکام اسلامی و حل مشکلات مردم است که به‌تبع، موجب رضایت‌‌مندی مردم خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

An Examination of the Efficiency Indicators of the Political System of the Islamic Republic of Iran in the Realm of Political Stability

نویسندگان English

Tahere Kanani 1
Masood Moeinipoor 2
1 Ph.D. Candidate, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Baqir al-Olum University; and Member of the Association of Political Studies of the Seminary, Qom, Iran
چکیده English

This research aims to examine the efficiency indicators of the Islamic Republic of Iran's political system in the realm of political stability, by exploring the thoughts of Imam Khomeini as the founder of the Islamic Revolution of Iran, the Supreme Leader, and the Constitution, which reflect the approach of the Islamic Republic in governing society, using Ted Robert Gurr's theory of relative deprivation. The research method is descriptive-analytical, and the results indicate that although the Islamic Republic system, based on the principles of Islam and the thoughts of Imam Khomeini and the Supreme Leader, emphasizes justice, social welfare, freedom, political participation, and security as the most important efficiency indicators, signs of inefficiency and public dissatisfaction emerged, especially during the late 1990s. The sense of relative deprivation is the main cause of public dissatisfaction, and the only way to prevent public protests and establish political stability and system efficiency is to increase public satisfaction. This sense of deprivation can stem from various factors such as lack of social welfare, political participation, security, freedom, and similar issues. In the political school of Imam Khomeini and the Supreme Leader, the will of the people is decisive. They have always emphasized creating justice, freedom, security, social welfare in accordance with the dignity of individuals, facilitating political participation, eliminating discrimination, and accepting criticism as government duties. In this regard, Imam Khomeini's goal was not merely to fight the monarchical system and establish an Islamic government but to use government as a means to implement Islamic laws and solve people's problems, which consequently leads to public satisfaction.

کلیدواژه‌ها English

Efficiency
Political stability
Public satisfaction
Islamic Republic of Iran
Relative deprivation theory
Ted Robert Gurr
Imam Khomeini
Ayatollah Khamenei
آقابخشی، علی (1379). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
آقابخشی، علی؛ افشاری‌راد، مینو (1383). فرهنگ علوم سیاسی. تهران: چاپار.
ابوالحمد، عبدالحمید (1368). مبانی علم سیاست. تهران: انتشارات توس.
استوکر، جری؛ مارش، دیوید (1378). روش و نظریه در علوم سیاسی. ترجمه امیرمحمد حاجی یوسفی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
جهانگیر، منصور (1396). قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران. تهران: نشر دوران.
خمینی، سید روح الله (1368). صحیفه نور. تهران: موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ج4-8، 17، 20-21.
روشندل، جلیل (1372). امنیت ملی و نظام بین‌المللی. تهران: سمت.
زاهدی اصل، محمد (1381). مبانی رفاه اجتماعی. تهران: انتشارات دانشگاه علامه طباطبایی.
ساندرز، دیوید (1380). الگوهای بی‌ثباتی سیاسی. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
فایرابند، ایو؛ فایرابند، روزالیندا (1379). خشونت و جامعه. ترجمه اصغر افتخاری. تهران: نشر سفیر.
فتحعلی، محمود (1383). کارآمدی نظام اسلامی. صباح، 3(11-12).
کنعانی، طاهره (1398). تبیین شاخصه‌های کارآمدی در حوزه امنیت ملی از دیدگاه مقام معظم رهبری. انقلاب اسلامی، 9(33).
گر، رابرت تد (1377). چرا انسان‌ها شورش می‌کنند. ترجمه علی مرشدی‌زاد. تهران: انتشارات پژوهشکده مطالعات راهبردی.
لاریجانی، محمدجواد (1373). حکومت، مباحثی در مشروعیت و کارآمدی. تهران: سروش.
لیپست، سیمور (1374). مشروعیت و کارآمدی. ترجمه رضا زبیب. فرهنگ توسعه، 3(18).
مطهری، مرتضی (1366). سیری در نهج‌البلاغه. انتشارات صدرا.
موحدی، محمدابراهیم؛ عرف، جمال (1392). عوامل اجتماعی موثر بر احساس امنیت سیاسی نخبگان سیاسی کشور. مطالعات راهبردی، شماره 59.
یافته‌‌های پیمایش ملی ارزش‌‌ها و نگرش‌‌های ایرانیان (1395). دفتر طرح‌‌های ملی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ هنر و ارتباطات.
یافته‌‌های پیمایش ملی ارزش‌‌ها و نگرش‌‌های ایرانیان (1397). یافته‌‌های پیمایش ملی ارزش‌ها و نگرش‌‌های ایرانیان. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات.
Gurr, T.R. (1971). Why Men Reble. Prinstion University Press.
Hurwitz, L. (1973). Contemporary APProaches to Political Stability. Comparative Politics, 3(3).