سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

تحلیل محتوای صلح‌نامه صفّین بر پایه کنش‌های گفتاری سرل

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری مدرسی معارف اسلامی، گرایش قرآن و متون اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران.
2 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
3 دانشیار، گروه زبانشناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
چکیده
هدف پژوهش حاضر تحلیل محتوای صلح‌نامه صفین بر پایه کنش گفتاری پنج‌گانه سرل است. از مجموع داده‌ها و پاره‌گفتارها که 23 مورد است، بیشترین کنش گفتاری به‌کار رفته در متن با 86/60% از نوع ترغیبی است که می‌تواند بیانگر این نکته باشد که امام(ع) از موضع قدرت و خطاب امری و یا نهی، متن را بیان نموده، تا درخواست‌های خود را به مخاطبان ابلاغ کند. دیگر اینکه، ایشان تمام تلاش خود را از طریق امر نمودن و هشدار به‌کار گرفته است تا مانع از پا گرفتن فرقه نوظهور خوارج شود؛ گرچه تمام این تلاش‌ها بی‌تأثیر بود و آنان از دل فتنه صفیّن شکل گرفتند. کاربرد کنش‌های اعلامی که حاکی از بیان اعتقادات بوده است، 39/17% را به خود اختصاص داده، و بدین معناست که امام(ع) در هر شرایطی ابایی ندارد از اینکه صراحتاً به بیان موضع خویش پرداخته و منویات و اعتقاداتش را به گوش مخاطب برساند. به‌کار گرفتن کنش‌های تعهدی با بسامد 13% می‌تواند بدین معنا باشد که متنی مانند صلح‌نامه که شامل دو طرف است، لازم می‌آید که طرفین، متعهد به رعایت قوانین و انجام اعمالی شوند که امام(ع) از این نکته غافل نمانده است. کنش اظهاری با بسامد 8% کمترین کاربرد را در متن داشته است. همچنین بنابر تحلیل صورت گرفته، کنش عاطفی در متن استفاده‌ نشده است. با توجه به سیاسی بودن متن و در بحبوحه جنگ، طبیعتاً گوینده نمی‌تواند از کنش‌های عاطفی استفاده کند؛ زیرا بروز احساسات همانند عصبانیت، هیجان، خوشحالی و... مانع از تقریر متنی عادلانه خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Content Analysis of the Treaty of Siffin Based on Searle's Speech Acts

نویسندگان English

Sedigheh Rasoulinia 1
Tahereh Rahimpoor 2
Shahla Sharifi 3
1 Ph.D. Candidate in Islamic Studies, Quran and Islamic Texts, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Department of Linguistics, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
چکیده English

The present study aims to analyze the content of the Treaty of Siffin based on Searle's five speech acts. From the total of 23 utterances, the most frequently used speech act in the text, accounting for 60.86%, is the directive act, indicating that Imam Ali (PBUH) expressed the text from a position of power, using commands or prohibitions to convey his requests to the audience. Additionally, Imam Ali (PBUH) exerted all efforts through commanding and warning to prevent the emergence of the Kharijite sect, although these efforts were ultimately ineffective, as the sect arose from the turmoil of Siffin. The usage of declarative acts, reflecting the expression of beliefs, constitutes 17.39% of the speech acts, signifying that Imam Ali (PBUH) had no reservations about explicitly stating his stance and conveying his intentions and beliefs to the audience under any circumstances. Commissive acts, used with a frequency of 13%, suggest that in a text like the Treaty of Siffin, which involves two parties, it is essential for both sides to commit to observing laws and performing actions, a point Imam Ali (PBUH) did not overlook. The assertive acts, with a frequency of 8%, had the least application in the text. Moreover, based on the analysis, expressive acts were not used in the text. Considering the political nature of the text and the context of war, the speaker naturally could not employ expressive acts, as the display of emotions such as anger, excitement, or joy would hinder the formulation of a just text.

کلیدواژه‌ها English

Treaty of Siffin
Speech acts
Imam Ali (PBUH)
Directive act
Searle's speech acts
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن کثیر، اسماعیل بن عمر (1407ق). البدایة و النهایة. بیروت: دارالفکر، ج 8.
ابن مزاحم، نصر (1366). پیکار صفین. ترجمه پرویز اتابکی. تهران: سازمان انتشارات و آموزش انقلاب اسلامی.
البرزی، پرویز (1386). مبانی زبان‌شناسی متن. تهران: امیرکبیر.
بلاذری، احمد بن یحیی (1417ق). انساب الاشراف. بیروت: دارالفکر، ج 10.
بیضون، ابراهیم (1379). رفتارشناسی امام علی(ع) در آیینه تاریخ. ترجمه علی‌اصغر محمدی سیجانی. تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
چپمن، شیوان(1384). از فلسفه به زبان‌شناسی. ترجمه حسین صافی. تهران: گام نو.
رستمی نجف‌آبادی، محمد (1387). بررسی تاریخی ابقاء یا عزل معاویه از سوی امام علی(ع) با استناد به نامه‌های ردوبدل شده. تاریخ، 3(9): ص79-103.
طالبی، انسیه؛ طالب‌زاده شوشتری، عباس؛ حیدریان شهری، احمدرضا (1396). بررسی خطبه‌های جنگ امام علی(ع) براساس نظریه کنش گفتاری. زبان و ادبیات عربی، 3(16): ص163-201.
طباطبایی لطفی، سید عبدالمجید؛ قاسمی، طاهره (1393). بررسی و طبقه‌بندی خطبه‌های نهج‌البلاغه از دیدگاه نظریه کنش گفتاری. سیاست متعالیه، 2(6): ص9-30.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر انتشارات اسلامی، جامعه مدرسین حوزه علمیه، ج11.
فرامکین، ویکتوریا؛ رادمن، رابرت (1376). درآمدی بر زبان‌شناسی همگانی. ترجمه علی بهرامی. تهران: رهنما.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1410ق). العین. قم: انتشارات هجرت، ج 3.
فرکلاف، نورمن (1398). تحلیل گفتمان انتقادی. ترجمه روح‌الله قاسمی. تهران: اندیشه احسان.
فضائلی، مریم؛ نگارش محمد (1390). تحلیل خطبه پنجاه‌ویک نهج‌البلاغه براساس طبقه‌بندی سرل از کنش‌های گفتاری. علوم قرآن و حدیث، شماره 86/3،
فینچ، جفری (1385). اصطلاحات و مفاهیم زبان‌شناسی. ترجمه الهام داورپناه و همکاران. مشهد: انتشارات مترجمین.
لاینز، جان (1383). مقدمه‌ای بر معناشناسی زبان‌شناختی. ترجمه حسین واله. تهران: گام نو.
مبلغ، نرگس؛ دلشاد تهرانی، مصطفی (1396). تحلیل شخصیت معاویه براساس گزارش‌های تاریخی حکومت او. پژوهش‌نامه علوی، 8(1): ص71-96.
مترجمان (1377). تفسیر هدایت. مشهد: بنیاد پژوهش‌های اسلامی آستان قدس رضوی، ج 2.
مصطفوى، حسن (1360). ‏التحقیق فی کلمات القرآن الکریم. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ج 8.
یول، جورج (1383). کاربردشناسی زبان. ترجمه محمد عموزاده مهدیرجی و منوچهر توانگر. تهران: انتشارات سمت.