سیاست متعالیه

سیاست متعالیه

تحلیلی مقایسه‌ای از نظریه حکومت در اندیشه ملااحمد نراقی و کشفی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
2 استادیار، گروه تاریخ، واحد نجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف‌آباد، ایران
3 دانشیار، گروه سیاست، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی؛ عضو انجمن مطالعات سیاسی حوزه، قم، ایران.
10.22034/sm.2022.119986.1495
چکیده
هدف پژوهش حاضر مقایسه‌ای تحلیلی از نظریه حکومت در اندیشه سیاسی ملااحمد نراقی- به عنوان فقیه- و سید جعفر کشفی- به عنوان عارف و حکیم- در دوره قاجار است. جهت تحلیل این دو نگاه، از روش مقایسه‌ای و شیوه توصیفی- تحلیلی استفاده شده است. از این‌رو، مهم‌ترین سوال آن است که تشابهات و تمایزات آن دو متفکر در باب حکومت اسلامی چیست؟ مقایسه دیدگاه نراقی و کشفی نشان داد که جهان‌بینی آنان به چه میزان در رویکردشان به حکومت در عصر غیبت تأثیر بسزایی داشته است. کشفی جهان‌بینی غیر فقهی داشت و درپی اتصال حاکم اسلامی با مراتب عقل بود. در واقع او افزوده‌ای بر صفات حاکم می‌نهاد که نه مستند روایی داشت و نه مستند قرآنی؛ بلکه بیشتر براساس تجربه‌های عرفانی‌اش به چنین ایده‌ای رسیده بود. نراقی برحسب ظواهر ادلّه فتوی می‌داد و براساس آنها به نظریه‌ای در باب سیاست می‌رسید. نتایج سخت‌گیرانه کشفی کارگر شد و توانست تفکیک میان علم/ سیف یا شرع/ عرف را به عنوان اندیشه برخی از متفکرین عصر مشروطه بقبولاند و حوزه‌های متمایزی میان شرع- منصوصات- و عرف- غیر منصوصات- بوجود آورد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Government Theory In the Thought of Mullah Ahmad Naraghi and Kashfi

نویسندگان English

Sadegh Karimi 1
Sayyid Ali Reza Abtahi 2
Abdolvahab Forati, 3
1 1. PhD. Student, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
2 Assistant Professor, Department of History, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran
3 Associate Professor, Policy Group, Institute of Islamic Culture and Thought; Member of the Association for Political Studies, Qom, Iran
چکیده English

The purpose of the present study is an analytical comparison of the theory of government in the political thought of Mullah Ahmad Naraghi - as a jurist - and Seyyed Jafar Kashfi - as a mystic and philosopher - in the Qajar period. Comparative and descriptive-analytical methods have been used to analyze these two views. Hence, the most important question is, what are the similarities and differences between the two thinkers regarding Islamic government? A comparison of Naraghi's and Kashfi's views showed how much their worldview significantly affected their government approach during the absence. Kashfi had a non-jurisprudential worldview and sought to connect the Islamic ruler with the levels of reason. He adds to the ruling attributes that had neither a narrative nor a Qur'anic documentary; Rather, he came to such an idea based on his mystical experiences. Naraghi issued sentences based on evidence, based on which he arrived at a theory of politics. The rigorous results of the discovery worked, and he was able to accept the distinction between science/saif or sharia/custom as the thought of some thinkers of the constitutional age and to create distinct domains between sharia - prescribed - and custom - non-prescribed.

کلیدواژه‌ها English

government
current ruler
custom and sharia
government theory
Mullah Ahmad Naraghi
Seyed Jafar Kashfi
اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1307). المآثر و الآثار. ]چاپ سنگی[.
الگار، حامد (1359). نقش روحانیت پیشرو در جنبش مشروطیت. ترجمه ابوالقاسم سری. تهران: انتشارات توس، چاپ دوم.
دوانی، علی (1381). مفاخر اسلام. تهران: انتشارات انقلاب اسلامی، ج 9.
زارعی، سعدالله (1384). حکمت کشفی. کیهان فرهنگی، 230: ص40-43.
فراتی، عبدالوهاب (1378). اندیشه سیاسی سید جعفر کشفی. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
فراتی، عبدالوهاب (1397). گونه‌شناسی فکری سیاسی حوزه علمیه قم. قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
فیرحی، داود (1381). درآمدی بر اندیشه سیاسی نراقی. آینه پژوهش، 73: ص76-82.
کشفی دارابی، سید جعفر (1375). میزان الملوک و الطوائف و صراط المستقیم فی سلوک الخلائف. به کوشش عبدالوهاب فراتی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
کشفی دارابی، سید جعفر (1381). تحفه الملوک (گفتارهایی در باب حکمت سیاسی). به کوشش عبدالوهاب فراتی. قم: انتشارات بوستان کتاب، ج2.
کشفی دارابی، سید جعفر (بی‌تا/ الف). اجابه المضطرین. بی‌جا: مطبعه حیدری.
کشفی دارابی، سید جعفر (بی‌تا/ ب). کفایه الایتام فی معرفه الاحکام. قم: بی‌نا.
مصاحب، غلامحسین (1384). دائره‌المعارف فارسی. تهران: انتشارات فرانکلین، ج 2.
نراقی، ملااحمد (1367). شئون فقیه. ترجمه سید جمال موسوی. تهران: بنیاد ثبت.
نراقی، ملااحمد (1375). عوائد الایام. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه.
نراقی، ملااحمد (1415ق). مستند الشیعه فی الاحکام الشریعه. قم: مؤسسه آل البیت(ع) لاحیاء الثراث، ج14.