اندیشه‌‌ی سیاسی "راشد الغنوشی" و تأثیر آن بر تحولات سیاسی تونس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی جامعة المصطفی العالمیه

چکیده

راشد الغنوشی - مؤسس و رهبر جنبش اسلامی تونس - با ابتنای‌‌‌‌‌بر تفکر اسلامی و اتخاذ راهبرد واقع‌‌‌‌‌گرایانه، این جنبش را از کوران بحران‌‌‌‌‌های ‌‌‌‌‌سیاسی معاصر عبور داد و آن را در دستیابی به اهداف جنبش رهبری کرد. امری که رهبران اخوانی در مصر به‌‌‌‌‌دلیل اتخاذ رویکردهای افراطی از آن بی‌‌‌‌‌بهره بودند و انقلاب سیاسی نوظهور خود را با کودتای ارتش، نافرجام گذاشتند. این موفقیت مرهون مجموعه‌‌ای از عوامل، از جمله مواضع فکری صریح راشد الغنوشی در حوزه‌‌ی مسائلی هم‌‌‌‌‌چون: دموکراسی، انتخابات، فعالیت عمومی زن، حزب و خشونت بود و موجب شد این حزب راهبردهای عملی انعطاف‌‌‌‌‌پذیر، معقول و مؤثر در جامعه‌‌ی مدنی تونس اتخاذ نماید. این نوشتار به‌‌‌‌‌دنبال واکاوی و تبیین آن‌‌‌‌‌دسته از مواضع فکری راشد الغنوشی است که بر راهبرد این جنبش تأثیر گذاشت و موجب حفظ و تقویت موجودیت سیاسی آن در دو فضای متفاوت سکولاریسم و افراطی‌‌‌‌‌گرایی پرمخاطره کنونی جهان اسلام و تونس شد.

کلیدواژه‌ها


ابراهیم و دیگران، محمد (1385). «جنبش اسلامی تونس». ترجمه: جواد اصغری. تهران: مؤسسه مطالعات اندیشه‌‌‌‌‌سازان نور.
ابوالحمد، عبدالحمید (1382). مبانی سیاست. تهران: توس(چ نهم).
الانسان (1992). «چرا جنبش النهضه تونس، اسلام اخوانی را کنار گذاشت»، کد خبر: ۷۴۱۲۱، تاریخ انتشار: ۱۹/3/۱۳۹۵، ۲۰:۲۰.  http://puyesh.net/fa/news/74121/ .
خسروشاهی، سیدهادی (اسفند1389و فروردین 1390). «انقلاب ایران و حرکت‌‌‌‌‌های اسلامی معاصر؛ دیدگاه راشد الغنوشی درباره‌‌ی انقلاب اسلامی»، مجله‌‌ی پاسدار اسلام، اسفند 1389 و فروردین 1390، سال سی‌‌‌‌‌ام، شماره 351 و 352.
دورژه، موریس (1354). اصول علم سیاست. ترجمه‌‌ی‌‌‌‌‌: ابوالفضل قاضی. تهران: فراکلین.
راشد الغنوشی (2001). یقرا مطالب التغییر لدی الحرکه الاسلامیه، رفض الستبداد...» alsahwah-yemen.net/7-2001,p.p.6-12-z.htm.p:9.
رحیمی، غلامرضا (1393). «حقوق متقابل ملت و دولت از دیدگاه اسلام و لیبرالیسم»، فصلنامه سیاست متعالیه، سال دوم، شماره 7.
عربشاهی مقدم، عبدالمهدی (1393). «مبانی فقهی اسلام و آزادی‌‌‌‌‌های سیاسی اجتماعی»، فصلنامه سیاست متعالیه، سال دوم، شماره 7.
علیخانی، علی‌‌‌‌‌اکبر و صدیقی صابر (1382). «اسلام و حکومت در اندیشه‌‌ی راشد الغنوشی»، مجله مطالعات خاورمیانه، 1382، شماره 33.
علی‌‌‌‌‌خانی، علی اکبر (1383). «حرکت‌‌‌‌‌های اسلامی: نقد گذشته، راهبرد آینده (از دیدگاه راشد الغنوشی)»، مجله مطالعات خاورمیانه، تابستان 1383، ش38.
الغنوشی، راشد (1395). «حزب­النهضه و آینده‌‌ی تونس: از اسلام سیاسی تا دموکراسی مسلمانان»،۱۴/6/۱۳۹۵؛ ۱۰:۱۲، خبر:37719، http://www.ensafnews.com/37719/.
ـــــــــــــ (1378). مصاحبه با مجله‌‌ی پژوهش‌‌‌‌‌های منطقه‌‌‌‌‌ای، پیش‌‌‌‌‌شماره یک.
ـــــــــــــ (1421ق/2000م). الحرکة الاسلامیة و مسئلة التغییر. [بی‌‌‌‌‌جا]: المرکز المغاربی للبحوث و الترجمة.
ـــــــــــــ (2012). الدیمقراطیه و حقوق الانسان فی الاسلام. الدارالعربیه للعلوم ناشرون و مرکز الجزیرة للدراسات. http://www.maktbtna2011.com/
ـــــــــــــ (1381). «آزادی‌‌‌‌‌های عمومی در حکومت اسلامی»، ترجمه: حسین صابری. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1381.
ـــــــــــــ (1389). راشد الغنوشی و جنبش اسلامی تونس، پگاه حوزه، شماره 297.
ـــــــــــــ (1378). پژوهش‌‌‌‌‌های منطقه‌‌‌‌‌ای: گفت‌‌‌‌‌وگو با شیخ راشدالغنوشی. پیش‌‌‌‌‌شماره اول، زمستان 1378: 206.
ـــــــــــــ (1378). گفت‌‌‌‌‌وگو با شیخ راشدالغنوشی. مصاحبه‌‌‌‌‌کننده: محمد مصدق یوسفی، پژوهش‌‌‌‌‌های منطقه‌‌‌‌‌ای، پیش شماره اول، زمستان 1378.
ـــــــــــــ (1370). مساله‌‌ی فلسطین و ماهیت طرح صهیونیسم. ترجمه: سیدهادی خسروشاهی. قم: دفتر نشر اسلامی.
ـــــــــــــ (1978). «من جدید ...نحن و الغرب». المعرفه، شماره 10.
ـــــــــــــ (1395). «از دیکتاتوری به دموکراسی اسلامی»، خبرگزاری ایسنا:  https://www.isna.ir/news/95061408817/.
گزارش استراتژیک عرب سال 92 (1993). قاهره: مرکز مطالعات سیاسی و استراتژیک الاهرام.
مرکز الاستشارات و البحوث (1388). رویارویی نظام حکومتی و احزاب سیاسی در تونس. ترجمه: ابوالفضل تقی‌‌‌‌‌پور و صغری روستائی. تهران: اندیشه‌‌‌‌‌سازان نور.
المعرفه (1973). «نامه‌‌ی سرگشاده»، شماره 7.